Έμφραγμα του μυοκαρδίου με ανάσπαση του ST (ST-elevation myocardial infarction - STEMI) αποτελεί μια απειλητική για τη ζωή εκδήλωση του οξέος στεφανιαίου συνδρόμου, η οποία προκαλείται από οξεία, πλήρη θρομβωτική απόφραξη μιας επικάρδιας στεφανιαίας αρτηρίας, οδηγώντας σε διαπαντωρική (transmural) μυοκαρδιακή ισχαιμία και νέκρωση 1,2. Η ταχεία αναγνώριση μέσω ηλεκτροκαρδιογραφήματος 12 απαγωγών εντός 10 λεπτών από την πρώτη ιατρική επαφή και η άμεση επαναισφύρωση με πρωτογενή διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση (primary Percutaneous Coronary Intervention - PCI) είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση της θνητότητας 1,2.
Παθοφυσιολογία
Το STEMI προέρχεται συχνότερα από τη ρήξη ή ρωγμή μιας ασταθούς αθηροσκληρωτικής πλάκας με επακόλουθη συσσώρευση αιμοπεταλίων, σχηματισμό ινώδους θρόμβου και πλήρη απόφραξη του υπεύθυνου στεφανιαίου αγγείου 1. Η μυοκαρδιακή νέκρωση ξεκινά στο ενδοκάρδιο μετά από 15–20 λεπτά απόφραξης και εξαπλώνεται προς το επικάρδιο («φαινόμενο μετώπου κύματος» / wavefront phenomenon) εντός 3–6 ωρών 1,2.
Κλινική εικόνα
τυπικός ισχαιμικός πόνος: σοβαρός, πιεστικός οπισθοστερνικός πόνος ή αίσθηση βάρους διάρκειας >20 λεπτών, που αντανακλά στο αριστερό χέρι, τον τράχηλο ή τη γνάθο, και δεν υποχωρεί με τη χορήγηση υπογλώσσιου νιτρογλυκερίνης (GTN)
συνοδά αυτόνομα συμπτώματα: εφίδρωση, ναυτία, έμετος και ωχρότητα
άτυπη / σιωπηλή παρουσίαση: δύσπνοια, επιγάστριος πόνος ή συγκοπή (ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ασθενείς, γυναίκες και άτομα με σακχαρώδη διαβήτη) 1
Διερεύνηση
Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ECG)
Τα διαγνωστικά κριτήρια στο ΗΚΓ (ελλείψει υπερτροφίας της αριστερής κοιλίας ή αποκλεισμού του αριστερού σκέλους) απαιτούν νέα ανάσπαση του τμήματος ST στο σημείο J σε τουλάχιστον δύο συνεχόμενες απαγωγές 1,2:
απαγωγές V2–V3: ≥2.0 mm σε άνδρες ηλικίας ≥40 ετών (≥2.5 mm σε άνδρες <40 ετών) ή ≥1.5 mm σε γυναίκες
όλες οι υπόλοιπες συνεχόμενες απαγωγές: ≥1.0 mm
ανατομικός εντοπισμός:
πρόσθιο / προσθοσεπτικό (V1–V4): πρόσθια κατιούσα αρτηρία (Left Anterior Descending - LAD)
κατώτερο (II, III, aVF): δεξιά στεφανιαία αρτηρία (Right Coronary Artery - RCA, 80%) ή αριστερή περισπώμενη (Left Circumflex - LCx, 20%)· καταγράφονται πάντα δεξιές απαγωγές (V4R) για αποκλεισμό εμφράγματος δεξιάς κοιλίας
πλάγιο (I, aVL, V5–V6): αριστερή περισπώμενη ή διαγώνιος κλάδος
οπίσθιο (υψηλά R και οριζόντια κατάσπαση ST σε V1–V3· ανάσπαση ST σε V7–V9): οπίσθια κατιούσα ή LCx αρτηρία
ισοδύναμα STEMI: κύματα T De Winter, κριτήρια Sgarbossa επί αποκλεισμού αριστερού σκέλους και σύνδρομο Wellens 1,2
| Κλινική Παράμετρος | Διαγνωστικά / Θεραπευτικά Χαρακτηριστικά |
|---|---|
| Χρόνος στόχος πόρτας-μπαλονιού (Door-to-Balloon) | <60 έως 90 λεπτά από την άφιξη στο νοσοκομείο |
| Όριο χρόνου για πρωτογενή PCI | Εντός 120 λεπτών από την ΗΚΓ διάγνωση |
| Φόρτιση αντιαιμοπεταλιακών (DAPT) | Ασπιρίνη 300 mg + Τικαγρελόρη 180 mg (ή Πρασουγρελόρη 60 mg) |
| Ενδειξη οξυγονοθεραπείας | Μόνο εάν ο κορεσμός οξυγόνου (SpO2) είναι <90% 1,2 |
Αντιμετώπιση
άμεση οξεία θεραπεία: φόρτιση με ασπιρίνη (300 mg μασητή) συν ισχυρό αναστολέα P2Y12 (τικαγρελόρη 180 mg ή πρασουγρελόρη 60 mg), μη κλασμανθώδη ηπαρίνη και αναλγησία· χορήγηση οξυγόνου μόνο επί SpO2 <90% 1,2
στρατηγική επαναισφύρωσης:
πρωτογενής PCI: η χρυσή θεραπεία εκλογής εάν μπορεί να πραγματοποιηθεί εντός 120 λεπτών από τη διάγνωση με ΗΚΓ
ινωδολυτική θεραπεία (τενεκτεπλάση ή αλτεπλάση): ενδείκνυται εντός 12 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων όταν η πρωτογενής PCI δεν είναι εφικτή εντός 120 λεπτών, με επακόλουθη διακομιδή για στεφανιογραφία 1,2
δευτερογενής πρόληψη: διπλή αντιαιμοπεταλιακή θεραπεία (DAPT) για 12 μήνες, στατίνη υψηλής έντασης, β-αναστολέας, αναστολέας ΜΕΑ/ARB και ανταγωνιστής υποδοχέων αλδοστερόνης (εάν το LVEF είναι ≤40%) 1
