آپاندیسیت حاد (Acute Appendicitis) التهاب حاد ترانس‌مورال آپاندیس ورمی‌فرم (Vermiform Appendix) و شایع‌ترین اورژانس جراحی شکم در جهان است (ریسک ابتلا در طول عمر ۷ تا ۸ درصد) 1,2.
۱. اتیولوژی و پاتوفیزیولوژی (Etiology & Pathophysiology)
انسداد لومن آپاندیس توسط فکالیت (Faecolith / Appendicolith) در بزرگسالان یا هیپرپلازی فولیکول‌های لنفوئیدی (Lymphoid Hyperplasia) در کودکان منجر به انسداد لوپ بسته، افزایش فشار داخل لومن، اختلال تخلیه وریدی و لنفاوی، تهاجم باکتری‌های گرم منفی و بی‌هوازی (Escherichia coli و Bacteroides fragilis) و در نهایت ایسکمی شریان آپاندیکولار می‌شود 1,2.
۲. تظاهرات بالینی و معاینات فیزیکی (Clinical Presentation & Signs)
- سیر کلاسیک درد مهاجر (Migratory Pain): شروع درد مبهم احشایی در ناحیه اپی‌گاستر یا اطراف ناف (درماتوم T10) همراه با بی‌اشتهایی (Anorexia) و تهوع، که پس از ۴ تا ۱۲ ساعت به صورت درد تیز سوماتیک در ربع تحتانی راست شکم (RLQ) در نقطه مک‌برنی (McBurney's Point) متمرکز می‌شود.
- علائم بالینی کلاسیک (Named Clinical Signs):
- علامت بلومبرگ (Rebound Tenderness): درد شدید در RLQ هنگام برداشتن ناگهانی دست از روی شکم.
- علامت رووزینگ (Rovsing's Sign): ایجاد درد در RLQ با فشار عمیق در ربع تحتانی چپ شکم (LLQ).
- علامت پسوآس (Psoas Sign): درد در RLQ با اکستانسیون غیرفعال ران راست در وضعیت خوابیده به پهلوی چپ (نشان‌دهنده آپاندیس رتروسکال).
- علامت ابتوراتور (Obturator Sign): درد هیپوگاستر با چرخش داخلی غیرفعال ران راست خم‌شده (نشان‌دهنده آپاندیس لگنی).
- علامت دانفی (Dunphy's Sign): تشدید درد در RLQ با سرفه کردن.
۳. اقدامات تشخیصی و تفسیر یافته‌ها (Diagnostic Workup)
| آزمایش / تصویربرداری (Test) | یافته بالینی مورد انتظار (Expected Clinical Finding) |
|---|---|
| شمارش کامل سلول‌های خونی و CRP (CBC & CRP) | لکوسیتوز (۱۱٬۰۰۰ تا ۱۸٬۰۰۰ در میلی‌متر مکعب) با شیفت به چپ نوتروفیل‌ها (>۷۵٪) و افزایش CRP. |
| تست بارداری (Urine/Serum β-hCG) | در تمامی زنان در سنین باروری جهت رد حاملگی خارج رحمی (Ectopic Pregnancy) الزامی است. |
| سونوگرافی شکم و لگن (Graded-Compression Ultrasound) | ساختار لوله‌ای بن‌بست و غیرقابل فشرده‌سازی با قطر خارجی >6 mm، نمای هدف (Target Sign) و آپاندیکولیت اکوژن. |
| سی‌تی‌اسکن شکم و لگن با کنتراست وریدی (Contrast CT) | استاندارد طلایی در بزرگسالان (حساسیت ۹۶ تا ۹۸٪): قطر آپاندیس >6–7 mm، افزایش ضخامت و انهانسمنت جدار و التهاب چربی پری‌آپاندیکولار (Periappendiceal fat stranding). |
۴. پروتکل درمان و جراحی (Management & Treatment Protocol)
- آپاندکتومی لاپاروسکوپیک (Laparoscopic Appendectomy) به همراه مایع‌درمانی وریدی، NPO و آنتی‌بیوتیک پروفیلاکسی وریدی (سفوروکسیم ۱.۵ گرم + مترونیدازول ۵۰۰ میلی‌گرم وریدی یا سفتریاکسون + مترونیدازول) درمان خط اول است 1,3.
