Longembolie (Pulmonary Embolism - PE) is de obstructie van de longslagaderboom door een trombus, die meestal afkomstig is van een diepe veneuze trombose (Deep Vein Thrombosis - DVT) in de benen of het bekken 1,2. Het is na een hartinfarct en een beroerte de derde meest voorkomende oorzaak van acute cardiovasculaire sterfte 1.
Klinische presentatie
veelvoorkomende symptomen: acuut ontstane kortademigheid (dyspnoea, 75–85%), pleurapijn op de borst (40–65%), hoesten, bloedopgeef (haemoptysis) en een licht gevoel in het hoofd of flauwvallen (presyncope of syncope)
massieve (hoogrisico) longembolie: aanhoudende systemische hypotensie (systolische bloeddruk <90 mmHg of een daling van ≥40 mmHg gedurende >15 minuten), obstructieve shock of een circulatiestilstand door pulseless electrical activity (PEA) 1
Onderzoeken
Kansschatting & Laboratoriumonderzoek
Wells-score of herziene Geneva-score: wordt gebruikt om patiënten in te delen in de categorieën 'longembolie onwaarschijnlijk' versus 'longembolie waarschijnlijk' 1,2
D-rimeer (D-dimer): heeft een hoge negatieve voorspellende waarde bij patiënten met een lage of intermediaire waarschijnlijkheid; de leeftijdsaangepaste drempelwaarde (leeftijd × 10 µg/L bij patiënten ouder dan 50 jaar) verhoogt de specificiteit zonder dat de sensitiviteit afneemt 1
Elektrocardiogram (ECG): sinustachycardie is de meest voorkomende bevinding; tekenen van overbelasting van het rechterventrikel zijn onder andere T-topinversie in afleidingen V1–V4, een onvolledige of volledige rechterbundeltakblok (RBBB) en het klassieke S1Q3T3-patroon (bij <15% van de gevallen) 1
Beeldvorming
CT-pulmonalisangiografie (CTPA): de gouden standaard en de onderzoeksmethode van eerste keus; toont intraluminale vuldefecten in de hoofdstam ('saddle embolus'), lobaire, segmentale of subsegmentale longslagaders (het 'polo mint'-teken op dwarssneden en het 'railway track'-teken op longitudinale opnamen), samen met tekenen van rechterventrikelbelasting (RV:LV-diameterverhouding >1,0 en afvlakking van het interventriculaire septum) 1,2
V/Q-scintigrafie (ventilatie-perfusiescan): heeft de voorkeur tijdens de zwangerschap of bij een ernstig verminderde nierfunctie wanneer de thoraxfoto normaal is 1
| Risicocategorie | Eerste Keus Behandeling & Medicatie |
|---|---|
| Laag- en intermediair-risico longembolie | Directe orale anticoagulantia (DOAC's zoals apixaban 10 mg tweemaal daags gedurende 7 dagen, daarna 5 mg tweemaal daags, of rivaroxaban) hebben de voorkeur boven vitamine K-antagonisten; laagmoleculair gewicht heparine (LMWH) heeft de voorkeur tijdens de zwangerschap en bij actieve maligniteiten 1,2 |
| Hoog-risico (massieve) longembolie | Onmiddellijke toediening van ongefractioneerde heparine in combinatie met systemische trombolyse (bijv. weefselplasminogeenactivator / alteplase 100 mg intraveneus), of chirurgische/katheter-geleide embolectomie als trombolyse gecontra-indiceerd is 1 |
Behandeling en verpleegkundige monitoring
medicamenteuze therapie: start direct met antistolling volgens protocol. Controleer nauwlettend op bloedingstekenen en houd het stollingsprofiel in de gaten.
bedside monitoring: bewaak continu de vitale functies (hartslag, bloeddruk, zuurstofsaturatie en ademfrequentie). Let scherp op rode vlaggen zoals progressieve hypotensie, toenemende dyspnooe en cyanose.
patiëntpositie en zorg: laat de patiënt in een comfortabele halfzittende houding (fowler-positie) plaatsen om de ademhaling te vergemakkelijken. Geef zuurstoftoediening bij een verlaagde saturatie en zorg voor bedrust bij instabiele patiënten.
