Κατάγμα απόσπασης δικεφάλου μηριαίου (Biceps femoris avulsion fracture) είναι το κατάγμα απόσπασης του γόνατος που αφορά την πρόσφυση του τένοντα του δικεφάλου μηριαίου στην πλάγια μοίρα της κεφαλής της περόνης (ή, σπανιότερα, την εγγύς έκφυσή του στο ισχιϊκό κύρτωμα) 1-3. Στο επίπεδο του γόνατος, αποτελεί μέρος του φάσματος των κακώσεων της οπισθοπλάγιας γωνίας (posterolateral corner - PLC) και συνδέεται συχνά με ρήξεις του πρόσθιου χιαστί συνδέσμου (ACL) και του οπίσθιου χιαστί συνδέσμου (PCL) 1-3.
Κλινική εικόνα (Clinical presentation)
Οι ασθενείς προσέρχονται με οξύ οπισθοπλάγιο άλγος γόνατος, τοπική ευαισθησία και οίδημα πάνω από την κεφαλή της περόνης, καθώς και οπισθοπλάγια στροφική ή σε βαιρότητα αστάθεια 1,3. Επειδή το κοινό περωνιακό νεύρο (common peroneal nerve) πορεύεται αμέσως οπισθίως και περιφερειακά από την πρόσφυση του τένοντα του δικεφάλου μηριαίου στον αυχένα της περόνης, απαιτείται προσεκτική νευρολογική εκτίμηση για την ανίχνευση πιθανής πτώσης άκρου ποδός (foot drop) ή αισθητικού ελλείμματος στη ραχιαία επιφάνεια του ποδιού 1,3.
Παθοφυσιολογία και μηχανισμός κάκωσης (Pathology)
Τα περιφερικά κατάγματα απόσπασης του δικεφάλου μηριαίου στην κεφαλή της περόνης προκαλούνται από ισχυρή καταπόνηση σε βαιρότητα (varus stress) που ασκείται σε λυγισμένο, εξωτερικά στραμμένο γόνατο, ή από ξαφνική εκκεντρική σύσπαση του μυός του δικεφάλου μηριαίου ενάντια σε βίαια έκταση του γόνατος 1,3. Η υψηλς ενέργειας δύναμη βαιρότητας αποσπά ένα μεγαλύτερο οστικό τεμάχιο από το πλάγιο χείλος της κεφαλής της περόνης (κοινή πρόσφυση του τένοντα του δικεφάλου μηριαίου και του περωνιακού πλαγίου συνδέσμου - fibular collateral ligament / FCL), διαφοροποιούμενο από την μικρότερη οριζόντια απόσπαση της κορυφής της περωνιακής ακάνθας του τοξοειδούς συμπλέγματος (arcuate sign) 1-3.
Ακτινογραφικά και απεικονιστικά χαρακτηριστικά (Radiographic features)
Απλής ακτινογραφίας & Αξονικής τομογραφίας (Plain radiograph & CT): απεικονίζεται παρεκτοπισμένο οστικό τεμάχιο που προέρχεται από την πλάγια επιφάνεια της κεφαλής της περόνης, το οποίο είναι μεγαλύτερο και έχει πιο κατακόρυφο προσανατολισμό σε σύγκριση με μια μεμονωμένη απόσπαση του τοξοειδούς συμπλέγματος 1-3
Μαγνητικής τομογραφίας (MRI): αναδεικνύει οστικό οίδημα στην πλάγια κεφαλή της περόνης, τη συνέχεια του τένοντα του δικεφάλου μηριαίου και του περωνιακού πλαγίου συνδέσμου με το αποσπασμένο τεμάχιο, καθώς και συνοδές κακώσεις ACL/PCL ή του κοινού περωνιακού νεύρου 1-3
| Κλινικός Παράμετρος (Clinical Parameter) | Χαρακτηριστικά και Πρωτόκολλο (Characteristics & Protocol) |
|---|---|
| Χειρουργική Αντιμετώπιση (Surgical Management) | Άμεση ανοικτή ανατομική οστεοσύνθεση (με άγκυρες ραμμάτων ή κανναλωτή κοχλία) της κεφαλής της περόνης, συνοδευόμενη από νευρόλυση του κοινού περωνιακού νεύρου και ταυτόχρονη αποκατάσταση των χιαστί συνδέσμων 1-3. |
| Φαρμακευτική Αγωγή (Pharmacotherapy) | Χορήγηση αναλγητικών και μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (π.χ. Κετοπροφένη 100 mg PO ανά 12 ώρες ή Παρακεταμόλη 1 g IV/PO ανά 6 ώρες) για την αντιμετώπιση του μετεγχειρητικού άλγους. |
| Νευρολογική Παρακολούθηση (Neurological Monitoring) | Συνεχής έλεγχος ραχιαίας κάμψης του άκρου ποδός και αισθητικότητας πρώτης μεσοδακτύλιας χώρας ανά 4 ώρες μετεγχειρητικά για την έγκαιρη διάγνωση τυχόν σύνδρομου διαμερίσματος ή τραυματισμού περωνιακού νεύρου 1. |
| Θέση Ασθενούς & Κινητοποίηση (Patient Positioning & Mobilization) | Ανάρπωση σκέλους σε ουδέτερη θέση γόνατος (αποφυγή εξωτερικής στροφής ή βαιρότητας) με κηδεμόνα γόνατος (knee brace) κλειδωμένο σε έκταση. Πρώιμη αποφυγή φόρτισης βάρους για 6 εβδομάδες 1-3. |