ತೀವ್ರ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್ (Acute appendicitis) ಎನ್ನುವುದು ವೆರ್ಮಿಫಾರ್ಮ್ ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್‌ನ (vermiform appendix) ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಉರಿಯೂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ತುರ್ತು ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ (ಜೀವಮಾನದ ಅಪಾಯ 7–8%) 1,2. ಅಲ್ವಾರಾಡೊ ಸ್ಕೋರ್ (Alvarado Score) ಅಥವಾ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್ ಇನ್ಫ್ಲಮೇಟರಿ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ (AIR) ಸ್ಕೋರ್ ಬಳಸಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅನಗತ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು 1,3.

1. ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು (Etiology & Risk Factors)

  • ಲ್ಯುಮಿನಲ್ ಅಬ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಅಥವಾ ನಾಳದ ತಡೆಗೋಡೆ (ಶೇಕಡಾ 80 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ) 1,2:
    • ಲಿಂಫಾಯ್ಡ್ ಫೋಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಹೈಪರ್ಪ್ಲಾಸಿಯಾ (60%): ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಯುವadultsಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟೆರಿಟಿಸ್ ಅಥವಾ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
    • ಫೆಕೋಲಿತ್ / ಅಪೆಂಡಿಕೋಲಿತ್ (35%): ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹೊಂದಿರುವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮಲದ ಕಣಗಳು; ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾದ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
    • ನಿಯೋಪ್ಲಾಮ್‌ಗಳು (40 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ 1-2%): ಅಪೆಂಡಿಸಿಯಲ್ ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್, ಮ್ಯೂಸಿನಸ್ ನಿಯೋಪ್ಲಾಮ್ ಅಥವಾ ಸೀಕಲ್ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮ.
    • ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳು (<1%): ಎಂಟೆರೋಬಿಯಸ್ ವೆರ್ಮಿಕ್ಯುಲರಿಸ್ (ಪಿನ್‌ವರ್ಮ್), ತಿನ್ನಲ್ಪಟ್ಟ ಬೀಜಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.
  • ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳು: 10–30 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ; ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು (1.4:1); ಕಡಿಮೆ ನಾರಿನಾಂಶವಿರುವ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ.

2. ರೋಗಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ (Pathophysiology)

ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್‌ನ ಕಿರಿದಾದ ನಾಳವು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೋಳೆ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಹರಿವು ಕುಂಠಿತವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಸೋಂಕು ಹರಡಿ (Escherichia coli ಮತ್ತು Bacteroides fragilis), ಸ್ನಾಯುಪದರಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿ ಕೊನೆಗೆ ಅಪೆಂಡಿಸಿಯಲ್ ಅಪಧಮನಿಯ ಇನ್ಫಾರ್ಕ್ಷನ್ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ 1,2.

ತೀವ್ರ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಹರಿವು (Acute appendicitis Pathway) 1 ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅಲ್ವಾರಾಡೊ ಸ್ಕೋರ್ ಬಳಸಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು. 2 ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಡಬ್ಲ್ಯುಬಿಸಿ (WBC) ಮತ್ತು ಸಿ-ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ (CRP) ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು. 3 ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಅಥವಾ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್-ವರ್ಧಿತ ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮೂಲಕ ದೃಢಪಡಿಸುವುದು. 4 ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಲ್ಯಾಪ್ರೊಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಅಪೆಂಡೆಕ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು.

3. ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳು (Clinical Presentation & Classic Clinical Signs)

  • ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮೈಗ್ರೇಟರಿ ನೋವಿನ ಅನುಕ್ರಮ (ಮರ್ಫಿ ಅನುಕ್ರಮ, 50-60% ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ):
    • ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ (0–12 ಗಂಟೆಗಳು): ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಅಥವಾ ನಾಭಿಯ ಸುತ್ತ ಮಂದವಾದ, ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ನೋವು (T10 ನರಗಳ ಮೂಲಕ), ಹಸಿವು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು (hamburger sign), ವಾಕರಿಕೆ ಮತ್ತು 1-2 ಬಾರಿ ವಾಂತಿ 1,2.
    • ನಂತರದ ಹಂತ (12–24 ಗಂಟೆಗಳು): ನೋವು ತೀವ್ರಗೊಂಡು ಬಲಭಾಗದ ಕೆಳಹೊಟ್ಟೆಗೆ (Right Iliac Fossa - RIF) ಅಂದರೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಬರ್ನಿ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗೆ (McBurney's point) ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
  • ಶारीरिक ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಹ್ನೆಗಳು 1,2:
    • ಮ್ಯಾಕ್‌ಬರ್ನಿ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮೃದುತ್ವ ಮತ್ತು ಬ್ಲುಂಬರ್ಗ್ ಚಿಹ್ನೆ (Blumberg's sign): ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿದಾಗ ತೀವ್ರ ನೋವು ಮತ್ತು ಬಿಗಿತ ಉಂಟಾಗುವುದು.
    • ರೋವ್ಸಿಂಗ್ ಚಿಹ್ನೆ (Rovsing's sign): ಎಡಭಾಗದ ಕೆಳಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಬಲಭಾಗದ ಕೆಳಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
    • ಪ್ಸೋಸ್ ಚಿಹ್ನೆ (Psoas sign): ಬಲಭಾಗದ ಸೊಂಟವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿದಾಗ ನೋವು ಉಂಟಾಗುವುದು (ಇದು ರೆಟ್ರೊಸೀಕಲ್ ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ).
    • ಅಬ್ಚುರೇಟರ್ ಚಿಹ್ನೆ (Obturator sign): ಬಲಭಾಗದ ಮೊಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಸೊಂಟವನ್ನು ಒಳಮುಖವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದಾಗ ನೋವು ಉಂಟಾಗುವುದು (ಪೆಲ್ವಿಕ್ ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ).
    • ಡನ್‌ಫಿ ಚಿಹ್ನೆ (Dunphy's sign): ಕೆಮ್ಮುವಾಗ ಬಲಭಾಗದ ಕೆಳಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಗುವುದು.

4. ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (Diagnostic Workup & Interpretation)

ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಾಸಿಗೆಯ ಪಕ್ಕದ ತನಿಖೆಗಳು (2-ಕಾಲಮ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಕೋಷ್ಟಕ)
ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಪರೀಕ್ಷೆ (Diagnostic Test) ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ (Expected Clinical Finding & Significance)
ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತದ ಎಣಿಕೆ (FBC / CBC) ಶ್ವೇತ ರಕ್ತಕಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ (WCC 11,000–18,000/mm³) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರೋಫಿಲ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ (>75%). WCC >18,000/mm³ ಇದ್ದರೆ ಅಂಗಾಂಶ ಕೊಳೆತಿರುವ ಅಥವಾ ರಂಧ್ರವಾಗಿರುವ (Perforated) ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಸಿ-ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ (CRP) ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ 6-12 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ (>10 mg/L). 12 ಗಂಟೆಗಳ ಬಳಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ WCC ಮತ್ತು CRP ಇದ್ದರೆ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ >98% ಇರುತ್ತದೆ.
ಮೂತ್ರದ β-hCG (ಕಡ್ಡಾಯ) CT ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು (Exclude ectopic pregnancy) ಇದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಮೂತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ (Urinalysis) ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ ಮೂತ್ರಕೋಶದ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದ 20-30% ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಪೈೂರಿಯಾ ಅಥವಾ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯಾಲಜಿ (Imaging & Radiology)
  • ಗ್ರೇಡೆಡ್-ಕಂಪ್ರೆಷನ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ (ಮಕ್ಕಳು, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆ) 1,3:
    • ಬಲಭಾಗದ ಕೆಳಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳದ ಟ್ಯೂಬುಲರ್ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಇದರ ವ್ಯಾಸವು >6 ಮಿ.ಮೀ ಇರುತ್ತದೆ.
    • ಟಾರ್ಗೆಟ್ ಸೈನ್ (Target sign) ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ದಪ್ಪವು 2 ಮಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.
    • ಅಪೆಂಡಿಕೋಲಿತ್: ಹಿಂಭಾಗದ ನೆರಳು ಹೊಂದಿರುವ ಎಕೋಜೆನಿಕ್ ರಚನೆ.
  • ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್-ವರ್ಧಿತ ಸಿಟಿ ಅಬ್ದೋಮೆನ್ ಮತ್ತು ಪೆಲ್ವಿಸ್ (ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ; ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ 96–98%) 1,3:
    • ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಸವು >6–7 ಮಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
    • ಗೋಡೆಯ ದಪ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕೊಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಉರಿಯೂತ (periappendiceal fat stranding) ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
    • ರಂಧ್ರದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು (Signs of perforation): ರಂಧ್ರದ ಸುತ್ತ ಅನಿಲ ಶೇಖರಣೆ ಅಥವಾ ಬಾಯೋಪ್ಸಿ ಗಾಯಗಳು.

5. ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ — ಅಲ್ವಾರಾಡೊ ಸ್ಕೋರ್ (Alvarado Score / MANTRELS)

ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ / ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ನಿಯತಾಂಕ (MANTRELS ಸಂಕೇತ) ಅಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Score & Risk Stratification)
M — ಬಲಭಾಗದ ಕೆಳಹೊಟ್ಟೆಗೆ ನೋವು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದು +1 ಅಂಕ
A — ಹಸಿವು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು +1 ಅಂಕ
N — ವಾಕರಿಕೆ ಅಥವಾ ವಾಂತಿ +1 ಅಂಕ
T — ಮ್ಯಾಕ್‌ಬರ್ನಿ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೃದುತ್ವ +2 ಅಂಕಗಳು
R — ಮರುಕಳಿಸುವ ನೋವು (Rebound tenderness) +1 ಅಂಕ
E — ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆ (≥37.3°C / 99.1°F) +1 ಅಂಕ
L — ಶ್ವೇತ ರಕ್ತಕಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ (WCC >10,000 /mm³) +2 ಅಂಕಗಳು
S — ನ್ಯೂಟ್ರೋಫಿಲ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ (>75%) +1 ಅಂಕ
ಒಟ್ಟು ಅಲ್ವಾರಾಡೊ ಸ್ಕೋರ್ (ಗರಿಷ್ಠ 10 ಅಂಕಗಳು) 0–4 ಅಂಕಗಳು: ಕಡಿಮೆ ಸಾಧ್ಯತೆ · 5–6 ಅಂಕಗಳು: ಸಂದೇಹ (ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್/ಸಿಟಿ ಅಗತ್ಯ) · 7–10 ಅಂಕಗಳು: ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ (ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ)

6. ವಿಭಿನ್ನ ರೋಗನಿರ್ಣಯ (Differential Diagnosis - 2-Column Comparison Table)

ಸ್ಥಿತಿ (Condition) ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Distinguishing Features)
ಮೆಸೆಂಟರಿಕ್ ಅಡೆನಿಟಿಸ್ (Mesenteric Adenitis) ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಸೋಂಕಿನ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅಧಿಕ ಜ್ವರ (>38.5°C); ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ (<6 ಮಿ.ಮೀ) ಆದರೆ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಲಿಂಫ್ ನೋಡ್‌ಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಗರ್ಭಕೋಶದ ಹೊರಗಿನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ / ಅಂಡಾಶಯದ ತಿರುಚುವಿಕೆ (Ruptured Ectopic / Ovarian Torsion) ಎಕ್ಟೋಪಿಕ್ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ β-hCG ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅಂಡಾಶಯದ ತಿರುಚುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ತೀವ್ರ ಶ್ರೋಣಿಯ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಮೆಕೆಲ್ಸ್ ಡೈವರ್ಟಿಕ್ಯುಲೈಟಿಸ್ (Meckel's Diverticulitis) ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್‌ನಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಕ್ರೋನ್ಸ್ ಕಾಯಿಳೆ (Terminal Ileitis / Crohn's Disease) ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅತಿಸಾರ, ತೂಕ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ದದ್ದುಗಳು; ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರುಳಿನ ಗೋಡೆ ದಪ್ಪವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಲ್ಲುಗಳು (Right Ureteric Colic) ಸೊಂಟದಿಂದ ತೊಡೆಸಂದುವರೆಗೆ ತೀವ್ರ ನೋವು (ರೋಗಿಯು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಮಲಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ), ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

7. ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ (Management & Treatment Protocol)

  • ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ (Initial Stabilization):
    • ರೋಗಿಗೆ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಏನನ್ನೂ ನೀಡಬಾರದು (Nil by Mouth - NPO), ಐ.ವಿ. ಲೈನ್ ತೆರೆಯುವುದು, ಐಸೊಟೋನಿಕ್ ದ್ರವಗಳನ್ನು (Hartmann's solution) ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ನೋವು ನಿವಾರಕಗಳನ್ನು (IV paracetamol + opioids) ಒದಗಿಸುವುದು 1,2.
    • ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ಸ್: ಚರ್ಮದ ಕಡಿತಕ್ಕೆ 60 ನಿಮಿಷಗಳ ಮೊದಲು ಗ್ರಾಮ್-ನೆಗೆಟಿವ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಮದ್ದುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೆಫುರಾಕ್ಸೈಮ್ 1.5 ಗ್ರಾಂ IV + ಮೆಟ್ರೋನಿಡಾಜೋಲ್ 500 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ IV 1,3.
  • ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಲ್ಯಾಪ್ರೊಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಅಪೆಂಡೆಕ್ಟಮಿ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನ):
    • 3-ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಪ್ರೊಸ್ಕೋಪಿ ವಿಧಾನವು ಕಡಿಮೆ ಗಾಯದ ಸೋಂಕು, ಕಡಿಮೆ ನೋವು ಮತ್ತು ಬೇಗ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ 1,3.
    • ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಿಯಮ: ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಗೊಂದಲವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
    • ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರದ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ಸ್: ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್‌ಗೆ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ರಂಧ್ರವಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 3–5 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಐ.ವಿ. ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ಸ್ ನೀಡಬೇಕು 1,3.
  • ಅಪೆಂಡಿಸಿಯಲ್ ಮಾಸ್ ಅಥವಾ ಫ್ಲೆಗ್ಮನ್ (Ochsner-Sherren Regimen):
    • ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳು ತಡವಾಗಿ (>5 ದಿನಗಳು) ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಐ.ವಿ. ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಡ್ರೈನೇಜ್ ನೀಡಿ, 40 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ 6–8 ವಾರಗಳ ನಂತರ ಕೊಲೊನೋಸ್ಕೋಪಿ ನಡೆಸಬೇಕು 1,3.

8. ತೊಡಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನೆ (Complications & Prognosis)

  • ರಂಧ್ರವಾಗುವುದು (Perforation - ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 15–20%): ಕೀತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಇಡೀ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಸೋಂಕು ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
  • ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸ್ಥಳದ ಸೋಂಕು (SSI) ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಕೀತುಂಬುವಿಕೆ: ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರದ ತೊಡಕುಗಳು.
  • ಸ್ಟಂಪ್ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್ (Stump Appendicitis): ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಉದ್ದವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ಮರುಕಳಿಸುವ ಉರಿಯೂತ.
  • ಪೈಲೆಫ್ಲೆಬಿಟಿಸ್ (Pylephlebitis): ಅಪರೂಪದ ಆದರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಕ್ತನಾಳದ ಸೋಂಕು.