⚡ High-Yield Clinical Summary
හෘද ටැම්පොනේඩ් යනු හදවත වටා ඇති පෙරිකාඩියල් කුහරය තුළ තරල, රුධිරය හෝ වායු එකතු වීම නිසා හෘද ස්පන්දන ක්රියාකාරීත්වයට දැඩි බාධා ඇති වී රුධිර සංසරණය බිඳ වැටෙන ජීවිතයට තර්ජනයක් වන වෛද්ය හදිසි තත්ත්වයකි. ඇඳ අසලදී සිදු කරන ට්රාන්ස්ටෝරාසික් එකෝකාඩියෝග්රැෆි (Transthoracic Echocardiography) පරීක්ෂාව මගින් රෝග විනිශ්චය තහවුරු කරනු ලබන අතර, කඩිනමින් සිදු කරන පෙරිකාඩියෝසෙන්ටෙසිස් (Pericardiocentesis) මගින් රෝගියාගේ ජීවිතය බේරා ගත හැක.
🩺 වෛද්ය විශේෂඥතාව (Specialty):
Cardiology
🎯 ප්රධාන සායනික ලක්ෂණ (Classic Triad / Presentation):
බෙක්ගේ ත්රිකය (Beck's Triad): ක්රමානුකූල රුධිර පීඩනය අඩුවීම (Hypotension) + බෙල්ලේ නහර පිම්බීම (Distended neck veins with absent y-descent) + හෘද ශබ්ද මන්දගාමී වීම හෝ ඇසීමට අපහසු වීම (Muffled heart sounds) (+ ස්පන්දන විෂමතාවය / Pulsus paradoxus >10 mmHg)
🔬 ප්රමුඛතම රෝග විනිශ්චය පරීක්ෂණය (Gold-Standard Test):
ඇඳ අසලදී සිදු කරන ලද ට්රාන්ස්ටෝරාසික් එකෝකාඩියෝග්රැෆි පරීක්ෂාව (Bedside Transthoracic Echocardiography - ඩයස්ටොලික් අවධියේ දකුණු කෝෂ බිත්ති කඩා වැටීම සහ විදුලි විෂමතා / Electrical alternans)
💊 පළමු පෙළ ප්රතිකාරය (First-Line Treatment):
ක්ෂණික අල්ට්රා සවුන්ඩ් මඟ පෙන්වීම යටතේ සිදු කරන පෙරිකාඩියෝසෙන්ටෙසිස් (Ultrasound-guided pericardiocentesis) සහ දැඩි සත්කාර ඒකකයේ රුධිර සංසරණ පාලනය
උග්ර හෘද ටැම්පොනේඩ් සහ බෙක් ත්රිකය (Cardiac tamponade (Beck triad)) යනු හදවත වටා ඇති ප්රත්යාස්ථ නොවන තන්තුමය පෙරිකාඩියල් පටලය (Pericardial sac) තුළ තරල, රුධිරය, වායුව හෝ සැරව එකතු වීම හේතුවෙන් හටගන්නා බරපතල සායනික හදිසි තත්ත්වයකි1,4. මෙම අසාමාන්ය තරල එකතුවීම නිසා හෘදය වටා ඇති පීඩනය (Intrapericardial pressure) තදින් වැඩි වන අතර, එය කුහරවල විකෝචනයට සහ ඩයස්ටොලික් පිරවීමට බාධා කරමින් හෘදයේ පිටාර පරිමාව (Stroke volume) සහ පද්ධතිමය රුධිර පර්යන්ත පීඩනය බිඳ වැටීමට තුඩු දෙයි4,6. මෙම තත්ත්වය කලින් හඳුනාගෙන නිසි ප්රතිකාර ලබා නොදුනහොත්, එය බාධාකාරී කම්පනයට (Obstructive shock), ස්පන්දන රහිත විද්යුත් ක්රියාකාරීත්වයට (PEA arrest) සහ මරණයට පත්වීමට හේතු විය හැක4. බෙක්ගේ ත්රිකය සහ ස්පන්දන විෂමතාවය (Pulsus paradoxus) වැනි සායනික ලක්ෂණ මෙන්ම එකෝකාඩියෝග්රැෆි (Echocardiography) පරීක්ෂණ ඉක්මනින් සිදු කිරීම ජීවිත බේරා ගැනීමට අත්යවශ්ය වේ1,6.
1. හේතු සහ අවදානම් සාධක (Etiology & Risk Factors)
- ඕනෑම හේතුවක් නිසා හටගන්නා පෙරිකාඩියල් ප්රදාහය (Pericardial Effusion): වෛරස් ආසාදන (Coxsackievirus, echovirus, adenovirus), බැක්ටීරියා හෝ සැරව සහිත පෙරිකාඩයිටිස් (Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae), සහ ක්ෂය රෝගය හෝ දිලීර ආසාදන1,3,4.
- පිළිකා තත්ත්ව (Malignancy): පෙනහළු පිළිකා, පියයුරු පිළිකා, ලිම්ෆෝමා හෝ ලියුකේමියා වැනි පිළිකා පැතිරීම හේතුවෙන් ක්රමයෙන් වර්ධනය වන ටැම්පොනේඩ් තත්ත්ව1,4.
- ද්ය පටිපාටි සහ උපකරණ නිසා සිදුවන සංකූලතා (Iatrogenic Complications): මධ්යම ශිරා කැතීටර් (Central venous catheter) යෙදීමේදී සිදුවන සිදුරු වීම්, පේස්මේකර් (Pacemaker) හෝ ICD ලීඩ් සිදුරු වීම්, හෘද කැතීටර්කරණය, සහ හෘද සැ වලින් පසු රුධිර වහනය වීම1,5.
- තුවාල ලැබීම් (Trauma): පපුවට සිදුවන විදින තුවාල (Stab or gunshot wounds) නිසා රුධිරය පිරී යාම (Hemopericardium) සහ මහාධමනි විච්ඡේදනය (Aortic dissection)1,4.
- ප්රතිශක්තිකරණ සහ පද්ධතිමය රෝග (Systemic & Autoimmune Disorders): සිස්ටමික් ලුපස් එරිතිමටෝසස් (SLE), රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස්, අවසාන අදියරේ වකුගඩු රෝග නිසා ඇතිවන යුරමික් පෙරිකාඩයිටිස් (Uremic pericarditis), සහ දරුණු තයිරොයිඩ් ඌනතාවය (Myxedema)1,4.
- මහාධමනි රෝග (Aortic Pathology): පෙරිකාඩියල් කුහරයට රුධිරය කාන්දු වන A වර්ගයේ මහාධමනි විච්ඡේදනය (Type A aortic dissection)1,4.
- ආසාදන සංකූලතා: කොවිඩ්-19 (SARS-CoV-2) ආසාදනය නිසා ඇතිවන දැඩි මයෝපෙරිකාඩයිටිස් සහ එච්.අයි.වී. (HIV) ආසාදිතයන්ගේ ඇතිවන අවස්ථාවාදී ආසාදන2,3.
2. රෝග දේහ විද්යාව (Pathophysiology)
සාමාන්යයෙන් පෙරිකාඩියල් කුහරය තුළ සේරස් තරලය (Serous fluid) මිලිලීටර් 15ත් 50ත් අතර ප්රමාණයක් පවතියි. පෙරිකාඩියම් පටලය ප්රත්යාස්ථ නොවන තන්තු වලින් සමන්විත වන අතර, එය සෙමින් එකතු වන තරල (දීර්ඝකාලීන අවස්ථාවල මිලිලීටර් 1000-2000ක් දක්වා) දරා ගැනීමට හැඩගැසුණද, හදිසියේ එකතු වන තරල (මිලිලීටර් 150-200ක් වැනි කුඩා ප්රමාණයක් වුවද) එහි ප්රත්යාස්ථතාව ඉක්මවා යයි1,4.
පෙරිකාඩියල් පීඩනය තදින් ඉහළ යන විට, එය දකුණු කර්ණිකාවේ සහ දකුණු කෝෂයේ ඩයස්ටොලික් පිරවුම් පීඩනය ඉක්මවා යයි. කුහරය එකම සීමාවකට කොටු වී ඇති බැවින්, දකුණු හෘද කුහරවලට ප්රමාණවත් පරිදි රුධිරය පිරවීම වැළකේ. මෙහිදී හුස්ම ගැනීමේදී කශේරුකා අතර ප්රාප්තිය (Interventricular septum) වම් කෝෂය දෙසට ඇදී යාම නිසා වම් කෝෂයේ ධාරිතාව, ස්ට්රෝක් පරිමාව සහ පද්ධතිමය රුධිර පීඩනය පහළ යයි1,4,6.
දකුණු හෘදයට පැමිණෙන ශිරා රුධිර ප්රවාහය බාධා වන අතර, ඩයස්ටොලික් පිරවීම අඩාල වීම නිසා බෙල්ලේ නහර පිම්බීම (Jugular venous distension) සහ y-තරංගය (y-descent) නොමැති වීම දැකිය හැක. හෘදයේ පිටාර පරිමාව අඩුවීමත් සමඟ මධ්ය ස්නායු පද්ධතියේ උත්තේජනයෙන් පීඩනය පවත්වා ගැනීමට නොහැකි වූ විට බාධාකාරී කම්පනය (Obstructive shock) ඇති වේ4,6.
3. සායනික ලක්ෂණ සහ ප්රධාන ලක්ෂණ (Clinical Presentation & Classic Clinical Signs)
- ඉතිහාසය සහ ප්රධාන රෝග ලක්ෂණ: රෝගීන් නිතරම හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා (Dyspnoea), නිදාගැනීමේදී හුස්ම ගැනීමේ අමාරුව (Orthopnoea), පපුවේ අපහසුතා හෝ බර ගතිය (ඉස්මතු වන පෙරිකාඩයිටිස් වලදී ඉදිරියට නැඹුරු වීමෙන් වේදනාව අඩුවේ), අධික ලෙස මහන්සි ගතිය, දුර්වලතාවය, ක්ලාන්තය, මස්තිෂක රුධිර සංසරණය අඩුවීම සහ මුත්රා පිටවීම අඩුවීම (Oliguria) වැනි ලක්ෂණ පෙන්වයි3,4. හදිසි කම්පන තත්ත්ව වලදී මිනිත්තු කිහිපයක් ඇතුළත රෝගියා දැඩි කම්පනයට පත් විය හැක1,5.
- ශාරීරික පරීක්ෂාව සහ විශේෂිත සායනික ලක්ෂණ:
- බෙක්ගේ ත්රිකය (Beck's Triad): ප්රධාන ලක්ෂණ 3ක් ඇතුළත් වේ: (1) ස්ට්රෝක් පරිමාව අඩුවීම නිසා රුධිර පීඩනය අඩුවීම (Hypotension), (2) බෙල්ලේ නහර පිම්බීම (y-තරංගය නොමැති වීම හෝ අඩුවීම සමඟ ඉහළ ගිය JVP), සහ (3) තරල පිරුණු පෙරිකාඩියල් කුහරය නිසා හෘද ශබ්ද ඇසීමට අපහසු වීම (Muffled heart sounds)1,4. (සටහන: සියලුම රෝගීන්ගේ මෙම ලක්ෂණ තුනම එකවර නොපෙන්විය හැක).
- ස්පන්දන විෂමතාවය (Pulsus Paradoxus): ආශ්වාසයේදී සිස්ටලික් රුධිර පීඩනය මිලිමීටර් රසදිය 10කට වඩා වැඩි ප්රමාණයකින් පහළ යාමයි. සාමාන්යයෙන් ආශ්වාසයේදී පපුවේ පීඩනය අඩුවී දකුණු කෝෂයට රුධිරය වැඩිපුර ගලා යයි. නමුත් ටැම්පොනේඩ් අවස්ථාවේදී දකුණු කෝෂය විශාල වීම නිසා වම් කෝෂයේ ඉඩකඩ සීමා වී ආශ්වාසයේදී ස්පන්දනය දුර්වල වේ1,4.
- කුස්මාල් ලක්ෂණය (Kussmaul's Sign): ආශ්වාසයේදී බෙල්ලේ නහර තවත් පිම්බීම (සාමාන්යයෙන් සංකොචක පෙරිකාඩයිටිස් වලදී බහුලව දක්නට ලැබේ)1,4.
- වේගවත් ස්පන්දනය සහ හුස්ම ගැනීම (Tachycardia & Tachypnea): පිටාර පරිමාව අඩුවීමට ප්රතිචාර ලෙස හෘදය සහ පෙනහළු ක්රියාකාරීත්වය වැඩි වීම3,4.
4. රෝග විනිශ්චය සහ පරීක්ෂණ (Diagnostic Workup & Interpretation)
| රෝග විනිශ්චය ක්රමය / පරීක්ෂණය |
බලාපොරොත්තු වන සායනික සහ විද්යාත්මක ප්රතිඵලය |
| රන්මිත රෝග විනිශ්චය පරීක්ෂණය (Gold-Standard) | ඇඳ අසල සිදු කරන ට්රාන්ස්ටෝරාසික් එකෝකාඩියෝග්රැෆි (TTE): දකුණු කෝෂ බිත්තිය ඩයස්ටොලික් අවස්ථාවේදී කඩා වැටීම, දකුණු කර්ණිකාව සිස්ටලික් අවස්ථාවේදී සිරවීම, විශාල තරල සාක්කුවක් තුළ හදවත දෝලනය වීම (Swinging heart), යටින් පිහිටි ශිරා වල ප්රසාරණය සහ හුස්ම ගැනීමේදී මයිට්රල් කපාට ප්රවාහයේ විශාල වෙනස්වීම් (>25-30%) පෙන්වයි1,4,6. |
| රුධිර පරීක්ෂණ මාලාව (Laboratory Panel) | සම්පූර්ණ රුධිර වාර්තාව (ආසාදනවලදී රුධිර සෛල වැඩි වීම), හෘද ජෛව සලකුණු (Troponin තරමක් ඉහළ යාම, ප්රෝ-BNP ඉහළ යාම), වකුගඩු ක්රියාකාරීත්ව පරීක්ෂණ (BUN සහ creatinine ඉහළ යාම), සහ ප්රදාහ සලකුණු (ESR, CRP ඉහළ යාම)1,3,4. |
| රූපණ පරීක්ෂණ (X-ray, US, CT, MRI) | පපුවේ එක්ස් කිරණ පරීක්ෂණය (CXR): වතුර බෝතලයක හැඩයට විශාල වූ හෘද සිල්වට් (Water-bottle heart) පෙන්වීම (මිලිලීටර් 250-300කට වඩා වැඩි තරල එකතු වූ විට). පපුවේ CT / හෘද MRI: පෙරිකාඩියල් තරල බෙදී යාම සහ මහාධමනි විච්ඡේදනය හඳුනා ගැනීම1,4. |
| ECG / ධ්වනි විද්යාව / වෙනත් පරීක්ෂණ | විද්යුත් හෘද රූප සටහන (ECG): අඩු වෝල්ටීයතාවයෙන් යුත් QRS සංකීර්ණ, විදුලි විෂමතා (Electrical alternans - හදවත දෝලනය වීම නිසා QRS biên විචල්යතාවය), සහ ප්රදාහ ලක්ෂණ1,4. පෙරිකාඩියල් තරල විශ්ලේෂණය (Pericardiocentesis මගින් ලබාගත් තරලය): සෛල ගණන, ප්රෝටීන්, LDH, ග්රෑම් පටල පරීක්ෂාව මගින් හේතුව නිශ්චය කිරීම1,3. |
5. වර්ගීකරණය සහ සායනික ශ්රේණිගත කිරීම (Staging, Classification & Clinical Scoring Systems)
| ණ්ඩය / අදියර / වර්ගය |
සායනික සීමාවන් සහ ප්රතිකාර ක්රමවේදය |
| උග්ර ටැම්පොනේඩ් (Acute Tamponade) | ඉතා ඉක්මනින් (මිනිත්තු හෝ පැය ගණනකින්, උදාහරණයක් ලෙස තුවාල, මහාධමනි විච්ඡේදනය) ඇතිවීම. කුඩා තරල ප්රමාණයක් (මිලිලීටර් 100-200) ප්රමාණවත් වේ. බෙක්ගේ ත්රිකය සම්පූර්ණයෙන්ම පෙනෙන්නට පුළුවන. ක්ෂණික ශල්යකර්ම හෝ පර්කියුටේනියස් ඉවත් කිරීම අවශ්ය වේ1,4,5. |
| උපඋග්ර / නිදන්ගත ටැම්පොනේඩ් (Subacute / Chronic) | ක්රමයෙන් (දින සිට මාස ගණනක් තුළ, පිළිකා, යුරේමියාව, ක්ෂය රෝගය) වර්ධනය වීම. විශාල තරල ප්රමාණයක් (මිලිලීටර් 2000ක් දක්වා) දරාගත හැක. රෝග ලක්ෂණ ක්රමයෙන් වර්ධනය වන අතර පපුවේ එක්ස් කිරණ මඟින් හදවත විශාල වීම පැහැදිලිව පෙන්වයි1,3,4. |
| අඩු පීඩන ටැම්පොනේඩ් (Low-Pressure Tamponade) | දරුණු රුධිර වහනය (Hypovolemia) හෝ වම් කෝෂ අධිධ්නි තත්ත්ව ඇති රෝගීන් තුළ දකුණු පැත්තේ පිරවුම් පීඩනය අඩු වන විට ඇතිවේ. පීඩනය මධ්යස්ථව වැඩි වුවද රුධිර සංසරණයට බාධා කරයි1,4. |
| ස්ථානගත ටැම්පොනේඩ් (Regional / Loculated) | හෘද සැත්කම් වලින් පසු හෝ ප්රදාහ තත්ත්ව නිසා නිශ්චිත කුහර මත පමණක් තරලය බලපෑම් ඇති කිරීම (උදා: දකුණු කර්ණිකාව මත). බෙක්ගේ ත්රිකය නොපැමිණිය හැකි අතර TEE හෝ CT පරීක්ෂණ අවශ්ය වේ1,4,5. |
6. වෙනත් රෝග වලින් වෙන් කර හඳුනාගැනීම (Differential Diagnosis)
| වෙනත් රෝග තත්ත්වය |
වෙන්කර හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වන සායනික සහ රූපණ ලක්ෂණ |
| සංකොචක පෙරිකාඩයිටිස් (Constrictive Pericarditis) | දකුණු හෘද අසමර්ථතා ලක්ෂණ, උදරයේ තරල එකතු වීම (Ascites) සහ ප්රමුඛ y-තරංගයක් (Friedreich's sign) සහිත JVP ඉහළ යාම පෙන්වයි (ටැම්පොනේඩ් මෙන් y-තරංගය නැති වී නොයයි). කැල්සියම් තැන්පත් වීම CT පරීක්ෂණ වලදී බහුලව දක්නට ලැබේ1,4. |
| දකුණු කෝෂ හෘදයාබාධය (Right Ventricular Infarction) | රුධිර පීඩනය අඩුවීම, බෙල්ලේ නහර පිම්බීම සහ පැහැදිලි පෙනහළු පෙන්වයි. නමුත් ECG පරීක්ෂාවේදී දකුණු පාර්ශ්වීය ලීඩ් වල (V3R-V5R) ST-segment ඉහළ යාමක් පෙන්වන අතර එකෝ මඟින් කෝෂ බිත්තිවල අක්රමිකතා පෙන්වයි1,4. |
| මහජන පෙනහළු එම්බොලිස්ම (Massive Pulmonary Embolism) | උග්ර කෝපල්මොනේල්, වේගවත් ස්පන්දනය, රුධිර පීඩනය අඩුවීම ඇති කරයි. පෙනහළු ඇන්ජියෝග්රෑම් මගින් රුධිර නාල අවහිරතා සහ විශාල පෙරිකාඩියල් තරල නොමැති වීම මගින් වෙන්කර හඳුනාගත හැක1,4. |
| අධි රුධිර පීඩන හෘද අසමර්ථතාවය (Congestive Heart Failure) | හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා, පෙනහළු ශබ්ද සහ S3/S4 හෘද ශබ්ද ඇසීම. එකෝ මඟින් කෝෂවල ක්රියාකාරීත්වය අඩුවීම පෙන්වන අතර පෙරිකාඩියල් තරල සුළු වශයෙන් හෝ නොමැති වීම දැකිය හැක1,4. |
7. කළමනාකරණය සහ ප්රතිකාර ක්රමවේදය (Management & Treatment Protocol)
- මූලික ස්ථායීකරණය සහ ප්රතිජීවක (Initial Stabilization & Resuscitation):
- රෝගියා හැකි නම් අර්ධ උඩුකය නැඹුරු ඉරියව්වක තබා, ඔක්සිජන් ලබා දී ශිරා මාර්ග (IV access) සකස් කරන්න1,4.
- රුධිර පීඩනය තාවකාලිකව ඉහළ නංවා ගැනීමට සහ හෘද පිටාර පරිමාව පවත්වා ගැනීමට සාමාන්ය සේලයින් (Normal saline 250–500 mL) ලබා දෙන්න. (සටහන: මෙය තාවකාලික පියවරක් පමණක් වන අතර කඩිනම් තරල ඉවත් කිරීම අවශ්ය වේ)1,4.
- විශේෂ අවවාද: ඩයුරටික් (Diuretics) සහ රුධිර නාල ප්රසාරක (Vasodilators) භාවිතා කිරීමෙන් වළකින්න, මන්ද ඒවා රුධිර පීඩනය තවත් පහළ හෙළයි. යාන්ත්රික වාතාශ්රය (Positive-pressure mechanical ventilation) ලබා දීමේදී අතිශයින් පරෙස්සම් වන්න, මන්ද එය ශිරා රුධිර ප්රවාහය තවත් කප්පාදු කරයි1,4.
- පළමු පෙළ ඖෂධ ප්රතිකාර (First-Line Pharmacological Therapy):
- ඖෂධ ප්රතිකාර තාවකාලික පියවරකි. යටින් පවතින ආසාදන, ප්රදාහ හෝ පිළිකා සඳහා නිශ්චිත ප්රතිකාර ලබා දෙන්න (උදාහරණයක් ලෙස පුනරාවර්තන පෙරිකාඩයිටිස් සඳහා colchicine 0.5 mg PO BID, NSAIDs සහ ප්රතිජීවක)1,4.
- ශල්යකර්ම සහ මැදිහත්වීම් (Surgical / Interventional Indications):
- අල්ට්රා සවුන්ඩ් මඟ පෙන්වන පෙරිකාඩියෝසෙන්ටෙසිස් (Ultrasound-Guided Pericardiocentesis): සායනිකව වැදගත් ටැම්පොනේඩ් සඳහා පළමු පෙළ හදිසි ප්රතිකාරය වේ. දේශීය නිර්වින්දනය යටතේ එකෝ හෝ ෆ්ලෝරොස්කොපි මඟ පෙන්වීමෙන් සිදු කෙරේ. සබ්සයිපොයිඩ් මාර්ගයෙන් ඉඳිකට්ටක් ඇතුල් කර තරලය ඉවත් කිරීමෙන් පසු අඛණ්ඩ ජලාපවහනය සඳහා පයිග්රේල් කැතීටරයක් (Pigtail catheter) රඳවා තබා ගනී1,4,6.
- ශල්ය පෙරිකාඩියෝටමි / පෙරිකාඩියල් කවුළුව (Surgical Pericardiotomy): කම්පන තත්ත්ව, පුනරාවර්තන තරල එකතු වීම්, සැරව සහිත බැක්ටීරියා පෙරිකාඩයිටිස් සහ පර්කියුටේනියස් ක්රම අසාර්ථක වූ විට සබ්සයිපොයිඩ් පෙරිකාඩියෝටමි හෝ VATS මගින් සිදු කරනු ලැබේ1,4,5.
8. සංකූලතා සහ පූර්ව අනාවැකි (Complications & Prognosis)
- උග්ර සංකූලතා: ස්පන්දන රහිත විද්යුත් ක්රියාකාරීත්වය (PEA arrest), හෘදයාබාධ කම්පනය, මස්තිෂක හයිපොපියුෂන් නිසා ඇතිවන මොළයේ හානි (Anoxic brain injury), බහු අවයව අසමර්ථතාවය සහ හෘද ස්පන්දන ත්රස්තතාව (Arrhythmias)1,4,5.
- මරණ හා අසාධ්ය ප්රතිශතය: ප්රතිකාර නොකළ හෘද ටැම්පොනේඩ් මරණ අනුපාතය සියයට 100කි. කඩිනමින් ප්රතිකාර කළහොත් සහ ආසාදන හෝ iatrogenic තත්ත්ව නිසා ඇති වූ අවස්ථාවන්හිදී පුරෝකථනය ඉතා යහපත් වේ1,3,5.
- නැවත ඇතිවීම (Recurrence): පිළිකා හෝ අඥාත හේතු නිසා ඇති වූ අවස්ථාවලදී 10-30%ක රෝගීන් ප්රමාණයක තරලය නැවත එකතු විය හැකි අතර, එවිට නැවත ජලාපවහන ක්රම හෝ ස්ථිර පෙරිකාඩියල් කවුළු සෑදීම අවශ්ය වේ1,4.