🌐 සිංහල (Sinhala) CLINICAL EDITION · 19 / 73 ARTICLES LOCALIZED
🇬🇧 Switch to English Master Root (/) →
Medipaedia.org — සිංහල (සායනික කෙටි සාරාංශය (At-a-Glance Clinical Summary))
ස්වයංසිද්ධ බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් (Spontaneous Bacterial Peritonitis)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: K65.2 ICD-11: DB99.7 mID 10025
ස්වයංසිද්ධ බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් (SBP) යනු ශල්‍යකර්මයකින් සුව කළ හැකි අභ්‍යන්තර උදරීය හේතුවක් නොමැතිව, අක්මා සිරෝසිස් රෝගීන්ගේ උදර කුහරයේ එකතු වන තරලයේ (Ascitic fluid) ඇතිවන බරපතල සහ ජීවිතයට තර්ජනයක් වන බැක්ටීරියා ආසාදනයකි. මෙහිදී රෝග විනිශ්චය සඳහා උදර තරල
උග්‍ර දැඩි ඇස්මාව (Acute severe asthma)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: J45.901 ICD-11: CA23.3 mID 10024
උග්‍ර දැඩි ඇස්මාව යනු ශ්වසන මාර්ගවල දැඩි අවහිරතා සහ බ්‍රොන්කොස්පාස්ම් (Bronchospasm) තත්ත්වයක් නිසා ඇති වන ජීවිතයට තර්ජනයක් විය හැකි හදිසි වෛද්‍ය තත්ත්වයකි. මෙහිදී හදිසි ඔක්සිජන් ප්‍රතිකාර, බ්‍රොන්කොඩයිලේටර් (Bronchodilators) සහ කෝටිකොස්ටෙරොයිඩ් (Corticosteroi
CURB-65 නියුමෝනියා තීව්‍රතා ලකුණු ක්‍රමය (CURB-65 pneumonia severity score)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: J18.9 ICD-11: CA40 mID 10023
CURB-65 යනු ප්‍රජා-අධිග්‍රහණ නියුමෝනියා (Community-Acquired Pneumonia - CAP) තත්ත්වයන්හි මරණීය අවදානම තක්සේරු කිරීමට සහ ප්‍රතිකාර ලබා දිය යුතු මට්ටම තීරණය කිරීමට භාවිත කරන සායනික පුරෝකථන ක්‍රමයකි. මෙහිදී ව්‍යාකූලත්වය, රුධිර යුරියා මට්ටම, ශ්වසන වේගය, රුධිර පීඩන
ටෙන්ෂන් නියුමෝතෝරාක්ස් (Tension Pneumothorax)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: J93.0 ICD-11: CB21.0 mID 10022
ටෙන්ෂන් නියුමෝතෝරාක්ස් (Tension Pneumothorax) යනු ප්ලූරා කුහරය තුළ වාතය ක්‍රමයෙන් එක්රැස් වීම නිසා ක්ෂණිකව ජීවිතයට තර්ජනයක් වන බරපතල සායනික හදිසි තත්ත්වයකි. මෙමඟින් අභ්‍යන්තර උරස් පීඩනය ඉහළ නංවා, හෘදය සහ රුධිර වාහිනී සම්පීඩනය කරමින් බරපතල අවහිරතා කම්පනයක් (obs
ප්ලූරල් විස්කෝස් සඳහා ලයිට් නිර්ණායක (Light criteria for pleural effusion)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: J90 ICD-11: CB27 mID 10021
ප්ලූරල් විස්කෝස් (Pleural effusion) යනු ප්ලූරල් කුහරය තුළ අසාමාන්‍ය ලෙස තරලය එකතු වීමකි. ලයිට් නිර්ණායක මගින් මෙම තරලය ට්‍රාන්ස්ඩේට් (Transudate) සහ එක්සුඩේට් (Exudate) ලෙස ජෛව රසායනිකව වෙන් කර හඳුනාගත හැක.
මහා ධමනි විච්ඡේදනය (Aortic Dissection)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: I71.00 ICD-11: BD50.0 mID 10020
මහා ධමනි විච්ඡේදනය යනු මහා ධමනියේ අභ්‍යන්තර බිත්තියේ (Intima) ඇති වන ඉරීමක් හේතුවෙන් රුධිරය මාධ්‍ය ස්ථරයට ඇතුළු වී බිත්තිය ස්ථර දෙකකට පලා යන ජීවිතයට තර්ජනයක් වන හෘද වාහිනී හදිසි තත්ත්වයකි. මෙහිදී ක්ෂණික රෝග විනිශ්චය සහ හදිසි ශල්‍යකර්ම හෝ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර අත්‍ය
හෘද ටැම්පොනේඩ් සහ බෙක් ත්‍රිකය (Cardiac Tamponade and Beck's Triad) (Cardiac tamponade (Beck triad))
✓ සිංහල (SI) ICD-10: I31.4 ICD-11: BB24 mID 10019
හෘද ටැම්පොනේඩ් යනු හදවත වටා ඇති පෙරිකාඩියල් කුහරය තුළ තරල, රුධිරය හෝ වායු එකතු වීම නිසා හෘද ස්පන්දන ක්‍රියාකාරීත්වයට දැඩි බාධා ඇති වී රුධිර සංසරණය බිඳ වැටෙන ජීවිතයට තර්ජනයක් වන වෛද්‍ය හදිසි තත්ත්වයකි. ඇඳ අසලදී සිදු කරන ට්‍රාන්ස්ටෝරාසික් එකෝකාඩියෝග්‍රැෆි (Trans
ප්‍රී-එක්ලැම්ප්සියා සහ එක්ලැම්ප්සියා (Pre-eclampsia and eclampsia)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: O14.9 ICD-11: JA24 mID 10017
ප්‍රී-එක්ලැම්ප්සියා යනු ගර්භනී සමයේදී, විශේෂයෙන් සති 20 ඉක්මවීමෙන් පසු ඇතිවන අධි රුධිර පීඩනය සහ මූත්‍රා සමඟ ප්‍රෝටීන් පිටවීම මෙන්ම අනෙකුත් ඉන්ද්‍රියයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩාල වීම දක්නට ලැබෙන බහුවිධ තත්ත්වයකි. එක්ලැම්ප්සියා යනු ප්‍රී-එක්ලැම්ප්සියා රෝගීන්ට හදිසි
කර්ණිකා කම්පනය (Atrial Fibrillation)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: I48.91 ICD-11: BC81.3 mID 10016
කර්ණිකා කම්පනය යනු ලොව පුරා බහුලව දක්නට ලැබෙන හෘද ස්පන්දන වේගයේ අක්‍රමිකතාවක් (Supraventricular Tachyarrhythmia) වන අතර, මෙහිදී කර්ණිකාවල විද්‍යුත් ක්‍රියාකාරීත්වය අක්‍රමවත් වීම නිසා රුධිර කැටි ගැසීමේ හා අංශභාග (Stroke) අවදානම පස් ගුණයකින් වැඩි වේ.
උග්‍ර උණ්ඩුකපුච්ඡ ප්‍රදාහය (Acute Appendicitis)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: K35.80 ICD-11: DB10.0 mID 10015
උග්‍ර උණ්ඩුකපුච්ඡ ප්‍රදාහය (Acute Appendicitis) යනු ලොව පුරා හදිසි උදර ශල්‍යකර්ම සඳහා වඩාත්ම සුලභ හේතුවයි. උණ්ඩුකපුච්ඡයේ කුහරය අවහිර වීම (Faecolith හෝ වසා පටක ඉදිමීම) නිසා ඇතිවන මෙම තත්ත්වය McBurney's ලක්ෂ්‍යයේ වේදනාව, Alvarado ලකුණු ක්‍රමය (Alvarado Score), U
ස්ගාර්බෝසා නිර්ණායක (Sgarbossa criteria)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: I21.9 ICD-11: BA41 mID 10011
වාම ශාඛා අවහිරතා (LBBB) සහිත රෝගීන්ගේ උග්‍ර හෘදයාබාධ (Acute MI) හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වන ලකුණු ලබා දීමේ ක්‍රමවේදයකි. ලකුණු 3ක් හෝ වැඩි වීම හෘදයාබාධයක් සඳහා දැඩි සැකයක් ඇති කරයි.
ඩි වින්ටර් ටී තරංග (De Winter T waves)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: I21.0 ICD-11: BA41.0 mID 10010
ඩි වින්ටර් ටී තරංග යනු ප්‍රධාන වම් පූර්ව අවරෝධක ධමනියේ (Left Anterior Descending - LAD) අවහිර වීමක් පෙන්නුම් කරන, ST-ඛණ්ඩ උන්නතාංශ හෘදයාබාධයකට (STEMI) සමාන විශේෂිත විද්‍යුත් හෘද රේඛා (ECG) රටාවකි. කඩිනම් රුධිර ප්‍රවාහය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම සඳහා මෙය හදිසි මැද
බෲගාඩා සහලක්ෂණය (Brugada Syndrome)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: I49.8 ICD-11: BC65.0 mID 10009
බෲගාඩා සහලක්ෂණය යනු ජානමය වශයෙන් හදවතේ අයෝන් නාලිකා වල සිදුවන දෝෂයක් නිසා හදවතේ අක්‍රමවත් රිද්ම සහ හදිසි හෘද මරණ ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කරන දුර්ලභ තත්ත්වයකි. රෝග විනිශ්චය සඳහා විද්‍යුත් හෘද සටහනක (12-Lead ECG) දැකගත හැකි විශේෂිත ST-ඛණ්ඩ උස්වීමක් (ST-segment eleva
ගුයිලන්-බාරේ සින්ඩ්‍රෝමය (Guillain-Barré syndrome)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: G61.0 ICD-11: 8C01.0 mID 10008
ගුයිලන්-බාරේ සින්ඩ්‍රෝමය (Guillain-Barré syndrome) යනු ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ දෝෂයක් නිසා පර්යන්ත ස්නායු පද්ධතියට හානි සිදුවන, හදිසියේ මතුවන සහ ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වන ස්නායු රෝග තත්ත්වයකි. මෙහිදී සාමාන්‍යයෙන් කකුල් වලින් ආරම්භ වී ඉහළට පැතිරෙන සමමිතික මාංශ පේශි
උග්‍ර අග්න්‍යාශ ප්‍රදාහය (Acute Pancreatitis)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: K85.9 ICD-11: DC31 mID 10006
උග්‍ර අග්න්‍යාශ ප්‍රදාහය (Acute Pancreatitis) යනු අග්න්‍යාශයේ හදිසියේ ඇති වන දැඩි ප්‍රදාහ තත්ත්වයක් වන අතර, මෙහිදී උදරයේ ඉහළ කොටසේ පිටුපසට විහිදෙන තදබල වේදනාවක් සහ රුධිරයේ ලයිපේස් හෝ ඇමයිලේස් එන්සයිම මට්ටම ඉහළ යාමක් දැකගත හැකිය.
බයිසෙප්ස් ෆෙමෝරිස් ඇවල්ෂන් අස්ථි බිඳීම (Biceps femoris avulsion fracture)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: S82.40 ICD-11: NC92 mID 10005
බයිසෙප්ස් ෆෙමෝරිස් ඇවල්ෂන් අස්ථි බිඳීම යනු දණහිසේ පිටත පැත්තේ ෆිබුලා හිසේ බයිසෙප්ස් ෆෙමෝරිස් කණ්ඩරාව සම්බන්ධ වන ස්ථානයෙන් ඇට කැබැල්ලක් ගැලවී යාමෙන් සිදුවන තුවාලයකි. මෙය පසුපාර්ශ්වීය කෝණ සහ ක්‍රූෂියේට් ලිගමන්ට් හානි සමඟ නිතර සම්බන්ධ වේ.
දියවැඩියා කීටොඇසිඩෝසිස් (Diabetic Ketoacidosis - DKA)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: E10.10 ICD-11: 5A10 mID 10004
දියවැඩියා කීටොඇසිඩෝසිස් (Diabetic Ketoacidosis - DKA) යනු ඉන්සියුලින් හිඟකම නිසා රුධිරයේ සීනි මට්ටම අධික ලෙස ඉහළ යාම, කීටෝන නිෂ්පාදනය වැඩි වීම සහ රුධිරය අම්ලමය වීම (Metabolic Acidosis) සමඟ හටගන්නා අතිශය භයානක හදිසි වෛද්‍ය තත්ත්වයකි. මෙහිදී නිසි ප්‍රතිකාර ඉක්මන
පෙනහළු රුධිර කැටි ගැසීම (Pulmonary Embolism)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: I26.99 ICD-11: BB00 mID 10003
පෙනහළු ධමනි පද්ධතිය තුළ රුධිර කැටිත්තක් සිරවීම නිසා හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා සහ හෘද සංකූලතා ඇති කරන (Pulmonary Embolism) හදිසි වෛද්‍ය තත්ත්වයකි. මෙය මෘතශරීරි මාරාන්තික හෘද රෝග අතරින් තෙවන ප්‍රධාන හේතුව ලෙස සැලකේ.
උග්‍ර පෙරිකාඩයිටිස් (Acute Pericarditis)
✓ සිංහල (SI) ICD-10: I30.9 ICD-11: BB20.Z mID 10001
උග්‍ර පෙරිකාඩයිටිස් (Acute Pericarditis) යනු හදවත වටා ඇති ආරක්ෂක පටලයේ (Pericardium) හදිසියේ ඇති වන ප්‍රදාහ තත්ත්වයකි. හදිසි පපුවේ වේදනාව හේතුවෙන් හදිසි ප්‍රතිකාර ඒකක වෙත පැමිණෙන රෝගීන්ගෙන් ආසන්න වශයෙන් 5% ක් පමණ මෙම තත්ත්වයෙන් පෙළෙන අතර, නැවත ඇති වීම වැළැක්වී