⚡ High-Yield Clinical Summary
ස්වයංසිද්ධ බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් (SBP) යනු ශල්‍යකර්මයකින් සුව කළ හැකි අභ්‍යන්තර උදරීය හේතුවක් නොමැතිව, අක්මා සිරෝසිස් රෝගීන්ගේ උදර කුහරයේ එකතු වන තරලයේ (Ascitic fluid) ඇතිවන බරපතල සහ ජීවිතයට තර්ජනයක් වන බැක්ටීරියා ආසාදනයකි. මෙහිදී රෝග විනිශ්චය සඳහා උදර තරලය පරීක්ෂා කිරීම (Diagnostic paracentesis) අත්‍යවශ්‍ය වන අතර, ප්‍රතිකාර සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් ශිරා මාර්ගයෙන් ලබාදෙන තුන්වන පරම්පරාවේ සෙෆලොස්පොරින් (Third-generation cephalosporins) සහ ඇල්බියුමින් (Albumin) භාවිතා කරයි.
🩺 වෛද්‍ය විශේෂඥතාව (Specialty):
Gastroenterology & Hepatology
🎯 ප්‍රධාන සායනික ලක්ෂණ (Classic Triad / Presentation):
සිරෝසිස් රෝගියෙකුගේ උදරයේ ජලය රැස්වීම (Ascites) + උණ සහ උදරයේ විසරණය වූ වේදනාව / ස්පර්ශ සංවේදීතාව + අක්මා එන්සෙෆලෝපති (Hepatic encephalopathy) හෝ උග්‍ර වකුගඩු හානිය (30% ක පමණ රෝගීන් සංඛ්‍යාවක කිසිදු බාහිර ලක්ෂණයක් නොපෙන්විය හැක)
🔬 ප්‍රමුඛතම රෝග විනිශ්චය පරීක්ෂණය (Gold-Standard Test):
උදර තරල පරීක්ෂාව (Diagnostic Paracentesis) මගින් නියුට්‍රොෆිල් හෝ පොලිමෝර්ෆොනියුක්ලියර් සෛල (PMN) සංඛ්‍යාව 250 cells/mm³ (≥0.25 × 10⁹/L) හෝ වැඩි වීම තහවුරු කර ගැනීම
💊 පළමු පෙළ ප්‍රතිකාරය (First-Line Treatment):
අභ්‍යන්තර ශිරා මාර්ගයෙන් (IV) තුන්වන පරම්පරාවේ සෙෆලොස්පොරින් ලබාදීම (Cefotaxime 2 g බැගින් පැය 8 කට වරක් හෝ Ceftriaxone 2 g දිනකට වරක් දින 5 ක් සඳහා) + හෙපටොරෙනල් සින්ඩ්‍රෝමය (Hepatorenal syndrome) වැළැක්වීම සඳහා IV ඇල්බියුමින් (පළමු දිනයේ ශරීර බර කිලෝග්‍රෑම් එකකට ග්‍රෑම් 1.5 බැගින් සහ 3 වන දින කිලෝග්‍රෑම් එකකට ග්‍රෑම් 1.0 බැගින්)
ස්වයංසිද්ධ බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් (Spontaneous bacterial peritonitis - SBP) යනු ප්‍රාථමික ශල්‍යකර්මයකින් සුව කළ හැකි අභ්‍යන්තර උදරීය ආසාදන මූලාශ්‍රයක් නොමැතිව, අක්මා සිරෝසිස් (Cirrhosis) සහ පෝටල් අධි රුධිර පීඩනය (Portal hypertension) සහිත රෝගීන්ගේ උදර කුහරයේ එකතු වන තරලයේ (Ascitic fluid) ඇතිවන බරපතල සහ ජීවිතයට තර්ජනයක් වන බැක්ටීරියා ආසාදනයකි1,2 . හෙපටොලොජි හෙවත් අක්මා රෝග විද්‍යාවේදී හමුවන වඩාත් බරපතල බැක්ටීරියා ආසාදනයක් වන මෙය, ප්‍රතිකාර ප්‍රමාද වුවහොත් 20% සිට 40% දක්වා වූ ඉහළ මරණ අනුපාතයක් පෙන්නුම් කරයි. එම නිසා රෝගය කඩිනමින් හඳුනා ගැනීම, උදර තරලය පරීක්ෂා කිරීම (Diagnostic paracentesis) සහ වහාම ප්‍රතිජීවක සහ ඛනිජ ලවණ ප්‍රතිකාර ආරම්භ කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ3,4 .
1. හේතු විද්‍යාව සහ අවදානම් සාධක (Etiology & Risk Factors)
ප්‍රධාන රෝග කාරක බැක්ටීරියා: තිහාසිකව ග්‍රෑම්-ඍණ බැක්ටීරියා (Gram-negative bacilli), විශේෂයෙන්ම Escherichia coli (සියලුම රෝගීන්ගෙන් 40-50% ක් පමණ) සහ Klebsiella pneumoniae මෙම ආසාදනයට ප්‍රධාන වශයෙන් හේතු වේ4,7 . කෙසේ වෙතත්, Streptococcus pneumoniae , Enterococcus විශේෂ සහ ස්ටැෆිලොකොකස් (Staphylococci) වැනි ග්‍රෑම්-ධන ජීවීන් ද රෝහල්ගත වූ රෝගීන් අතර වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබේ4,6 .උදර තරලයේ ප්‍රෝටීන් ප්‍රමාණය අඩුවීම (Low Ascitic Fluid Total Protein): උදර තරලයේ මුළු ප්‍රෝටීන් සාන්ද්‍රණය 1.5 g/dL ට වඩා අඩු රෝගීන්ගේ බැක්ටීරියා මර්දන ප්‍රතිශක්තිකරණ ක්‍රියාවලිය දුර්වල වන අතර, එය බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමට ප්‍රධාන අභ්‍යන්තර අවදානම් සාධකයකි6,7 .මීට පෙර SBP වැළඳී තිබීම: මීට පෙර SBP වැළඳී ඇති රෝගීන්ට වසරක් ඇතුළත රෝගය නැවත වැළඳීමේ ඉහළ ප්‍රවණතාවක් (70% කට වඩා වැඩි) ඇත. අක්මා බද්ධ කිරීමක් සාර්ථකව සිදු කරන තුරු ජීවිත කාලය පුරාම ද්විතියික ප්‍රතිජීවක නිවාරණ ප්‍රතිකාර (Secondary antibiotic prophylaxis) ලබාදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ6 .ආමාශ ආන්ත්‍රික රුධිර වහනය (Gastrointestinal Hemorrhage): ඉහළ ආමාශ ආන්ත්‍රික රුධිර වහනයක් සිදුවූ විට බඩවැල්වල රුධිර සංසරණය අඩුවීම සහ බැක්ටීරියා සංක්‍රමණය වීම (Bacterial translocation) සිදුවිය හැක. මෙය හදිසි උත්තේජකයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතර, කෙකාලීන රෝග නිවාරණ ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය වේ4,7 .දියුණු අක්මා රෝග තත්ත්වයන්: ඉහළ MELD ලකුණු (Model for End-Stage Liver Disease), Child-Pugh C වර්ගයේ තත්ත්වය, අඩු රුධිර සෝඩියම් මට්ටම (<130 mEq/L) සහ දැඩි බිලිරුබින් වැඩිවීම ආදී සාධක රෝගියාගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය දුර්වල වීමට දැඩි ලෙස බලපායි2,3 .
2. රෝගී ශරීර ක්‍රියාවලිය සහ ව්‍යාධිජනකය (Pathophysiology)
ස්වයංසිද්ධ බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් රෝගයේ ව්‍යාධිජනකය ප්‍රධාන සාධක තුනක් මත රඳා පවතී: බඩවැල්වල බැක්ටීරියා අධික ලෙස වර්ධනය වීම, ශ්ලේෂ්මල පටලවල පාරගම්යතාව වැඩි වීම සහ දියුණු සිරෝසිස් රෝගයකදී දක්නට ලැබෙන පද්ධතිමය ප්‍රතිශක්තිකරණ දුර්වලතා2,7 . පෝටල් අධි රුධිර පීඩනය නිසා බඩවැල්වල ශ්ලේෂ්මල ඉදිමීම සහ රුධිර පිරවීම සිදුවන අතර, එමඟින් ජීවී බැක්ටීරියා බඩවැල් බිත්තිය හරහා වසා ගැටිති වෙතත්, පසුව උදර කුහරය වෙතත් ගමන් කරයි4,7 . සාමාන්‍ය පුද්ගලයෙකුගේ උදර තරලයේ අනුපූරක ප්‍රෝටීන් (Complement proteins - උදා: C3) ප්‍රමාණවත් ලෙස පවතින බැවින් සංක්‍රමණය වන බැක්ටීරියා ඉවත් කළ හැක. නමුත් සිරෝසිස් රෝගී අක්මාවක ක්‍රියාකාරීත්ව දුර්වලතා නිසා මෙම ආරක්ෂිත ප්‍රෝටීන් ප්‍රමාණය උදර තරලයේ දැඩි ලෙස අඩු වේ2,7 . ප්‍රෝටීන් අල්ප වූ උදර කුහරය තුළ බැක්ටීරියා තැන්පත් වූ පසු, ඒවා පාලනයකින් තොරව වර්ධනය වී දේශීය දැවිලි ප්‍රතික්‍රියාවක් ඇති කරයි. මෙහිදී නියුට්‍රොෆිල් සෛල එකතු වීම, ප්‍රදාහකාරී සෛල ප්‍රෝටීන් මුදා හැරීම, රුධිර වා පුළුල් වීම සහ රුධිර සංසරණ දුර්වලතා ඇතිවීම නිසා වකුගඩු වෙත රුධිර සැපයුම අඩුවී හෙපටොරෙනල් සින්ඩ්‍රෝමය (Hepatorenal syndrome) දක්වා වර්ධනය විය හැක2,3 .
ස්වයංසිද්ධ බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් (SBP) රෝග විනිශ්චය සහ කළමනාකරණ ප්‍රවාහය
1
සායනික සැකය සහ පරීක්ෂාව
සිරෝසිස් රෝගීන්ට උණ හෝ උදරයේ අපහසුතා ඇතිවිට වහාම උදර තරල පරීක්ෂාවක් (Paracentesis) කිරීම.
2
රෝග විනිශ්චය සත්‍යාපනය
උදර තරලයේ පොලිමෝර්ෆොනියුක්ලියර් (PMN) සෛල සංඛ්‍යාව 250 cells/mm³ හෝ වැඩි දැයි පරීක්ෂා කිරීම.
3
ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිකාරය ආරම්භ කිරීම
Cefotaxime හෝ Ceftriaxone වැනි නහර මාර්ගයෙන් ලබාදෙන ප්‍රතිජීවක ඖෂධ දින 5 ක් ලබාදීම.
4
ඇල්බියුමින් ප්‍රතිකාරය සහ නිරීක්ෂණය
වකුගඩු ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා නියමිත මාත්‍රාවලින් IV ඇල්බියුමින් ලබා දී ජීව විද්‍යාත්මක පරාමිතීන් නිරීක්ෂණය කිරීම.
3. සායනික ලක්ෂණ සහ ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ (Clinical Presentation & Classic Clinical Signs)
ඉතිහාසය සහ මූලික රෝග ලක්ෂණ: රෝග ලක්ෂණ ක්‍රමයෙන් මතුවිය හැක. උණ, සීතල ගතිය සහ උදරයේ වේදනාව සම්භාව්‍ය ලක්ෂණ වුවද, 30%ක් පමණ රෝගීන්ට කිසිදු ලක්ෂණයක් නොපෙන්විය හැක (Asymptomatic)3,4 . ඖෂධවලට පාලනය කළ නොහැකි උදරයේ ජලය වැඩි වීම, සිහිය වෙනස් වීම (Hepatic encephalopathy), පැහැදිලි කළ නොහැකි වකුගඩු දුර්වලතා, අපහසුතා සහ බඩවැල් ක්‍රියාකාරිත්වය අඩාල වීම (Ileus) වැනි ලක්ෂණ ඇතිවිය හැක3,4 .ශාරීරික පරීක්ෂාව සහ විශේෂිත සායනික ලක්ෂණ: උදරය පරීක්ෂා කිරීමේදී උදරය තද වීම, ස්පර්ශ කිරීමේදී වේදනාව (දැඩි පෙරිටොයිටිස් රෝගයකදී මෙන් දැඩි නොවිය හැක), බඩවැල් ශබ්ද අඩුවීම හෝ නොමැති වීම, සහ නිදන්ගත අක්මා රෝගයක ලක්ෂණ (මකුළු නාලිකා වැනි සනාල ලක්ෂණ, අත් රතු වීම, සෙංගමාලය, සහ අත් වෙව්ලීම - Asterixis) දැකගත හැක3,4 .
4. රෝග විනිශ්චය පරීක්ෂණ සහ අර්ථ නිරූපණය (Diagnostic Workup & Interpretation)
රෝග විනිශ්චය ක්‍රමය / පරීක්ෂණය
අපේක්ෂිත සායනික, විකිරණවේදී සහ රසායනාගාර ප්‍රතිඵලය
රන් ප්‍රමිතිය වන පරීක්ෂණය (Gold-Standard Investigation) උදර තරලය පරීක්ෂා කිරීම (Diagnostic Abdominal Paracentesis) මඟින් උදර තරලයේ නියුට්‍රොෆිල් හෝ පොලිමෝර්ෆොනියුක්ලියර් සෛල (PMN) සංඛ්‍යාව 250 cells/mm³ (≥0.25 × 10⁹/L) හෝ වැඩි වීම, සහ ශල්‍යකර්මයකින් කළ යුතු වෙනත් අභ්‍යන්තර හේතූන් නොමැති වීම2,4 . රසායනාගාර පරීක්ෂණ මාලාව උදර තරලයේ මුළු ප්‍රෝටීන් <1.5 g/dL වීම, ග්කෝස් >50 mg/dL වීම, LDH සාමාන්‍ය මට්ටමේ හෝ සුළු වශයෙන් වැඩි වීම සහ සෙරුම්-ඇසිටික් ඇල්බියුමින් අනුපාතය (SAAG) ≥1.1 g/dL වීමෙන් පෝටල් අධි රුධිර පීඩනය තහවුරු වේ. රුධිර සහ මුත්‍රා සංස්කෘතීන් (Blood and urine cultures) මෙන්ම වකුගඩු ක්‍රියාකාරීත්වය පෙන්වන රුධිර පරීක්ෂණ (Creatinine ඉහළ යාම) සිදු කළ යුතුය. විකිරණවේදී පරීක්ෂණ (X-ray, US, CT, MRI) අක්මාවේ ස්වභාවය පරීක්ෂා කිරීමට, පෝටල් ශිරාවේ රුධිර කැටි ගැසීම් (Portal vein thrombosis) හඳුනා ගැනීමට, ප්ලීහාව විශාල වී ඇද්දැයි බැලීමට සහ උදර තරලය ලබාගැනීමේදී අවයවවලට හානි වීම වළක්වා ගැනීමට උදරයේ අල්ට්‍රාසෝනික් පරීක්ෂණය (Abdominal ultrasound) උපකාරී වේ4 . උදරයේ වායු බුබුලු හෝ අභ්‍යන්තර නස්දු (Abscess) සැකකෙරේ නම් CT ස්කෑන් පරීක්ෂණයක් සිදු කරයි. ECG / ඊසීජී, පටක විද්‍යාව සහ විධික්‍රම උදර තරලය ලබාගත් වහාම රුධිර සංස්කෘති බෝතල්වලට (Blood culture bottles) ඇතුළත් කිරීම මඟින් බැක්ටීරියා වර්ධනය වීමේ සංවේදීතාව 80% දක්වා වැඩි කරගත හැක6 . ග්‍රෑම් පැල්ලම (Gram stain) මඟින් බැක්ටීරියා වර්ග හඳුනා ගැනීමට උපකාරී වුවද එහි සංවේදීතාව අඩුය (~50%).
5. අදියරගත කිරීම, වර්ගීකරණය සහ සායනික ලකුණු ක්‍රම (Staging, Classification & Clinical Scoring Systems)
ණ්ඩය / අදියර / ලකුණු ක්‍රමයේ සංරචකය
සායනික සීමාවන්, ලකුණු සහ ප්‍රතිකාර සඳහා වන ඇඟවීම්
උදර තරලයේ PMN සෛල සංඛ්‍යාව අනුව වර්ගීකරණය සංස්කෘතිය සෘණාත්මක සහ PMN <250 cells/mm³: ආසාදනය නොවූ උදර තරලය (නිරීක්ෂණය කරන්න); සංස්කෘතිය ධනාත්මක සහ PMN <250 cells/mm³: බැක්ටීරියා පැවතීම (Bacterascites - ලක්ෂණ ඇත්නම් ප්‍රතිකාර කරන්න); PMN ≥250 cells/mm³: ස්වයංසිද්ධ බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් (වහාම ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිකාර ආරම්භ කළ යුතුය)2,6 .ද්විතියික පෙරිටොයිටිස් (Secondary Peritonitis) වෙතින් වෙන්කර හඳුනා ගැනීම ග්‍රෑම් පැල්ලමක හෝ සංස්කෘතියක බැක්ටීරියා වර්ග කිහිපයක් තිබීම, උදර තරලයේ ප්‍රෝටීන් >1.0 g/dL වීම, ග්කෝස් <50 mg/dL වීම සහ LDH වැඩි වීම මඟින් ද්විතියික පෙරිටොයිටිස් තත්ත්වයන් පෙන්වයි. මෙයට කඩිනම් ශල්‍යකර්ම ඇගයීමක් සහ පුළුල් වර්ණාවලී ප්‍රතිජීවක අවශ්‍ය වේ3,5 . MELD ලකුණු සහ පුරෝකථන වර්ගීකරණය බිලිරුබින්, INR සහ ක්‍රියැටිනින් අඩංගු MELD ලකුණු ක්‍රමය (Model for End-Stage Liver Disease). ඉහළ MELD ලකුණු (>18) මඟින් රෝහල්ගතව සිටියදී සිදුවන මරණ අවදානම වැඩි වන බව පෙන්වන අතර, SBP ප්‍රතිකාර සමඟ අක්මා බද්ධ කිරීමේ ඇගයීමක් ද කළ යුතුය2,3 .
6. අවකල රෝග විනිශ්චය (Differential Diagnosis)
අවකල රෝග තත්ත්වය (Differential Condition)
වෙන්කොට හඳුනාගත හැකි සායනික, ජෛව රසායනික සහ විකිරණවේදී ලක්ෂණ
ද්විතියික බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් (Secondary Bacterial Peritonitis) ආමාශ බිත්තිය සිදුරු වීම (උදා: පෙප්ටික් වණ, ඩිවර්ටිකුලයිටිස්) නිසා ඇතිවේ. සංස්කෘතියේ බැක්ටීරියා කිහිපයක් තිබීම, ඉහළ ප්‍රෝටීන් (>1.0 g/dL), අඩු ග්ලූකෝස් (<50 mg/dL), ඉහළ LDH සහ CT ස්කෑන් පරීක්ෂණයකදී උදරය තුළ නිදහස් වායු තිබීම මඟින් පෙන්නුම් කරයි. ශල්‍යකර්ම ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය වේ3,5 . ක්ෂය රෝග පෙරිටොයිටිස් (Tuberculous Peritonitis) මන්දගාමීව වර්ධනය වන උණ, බර අඩු වීම සහ උදරයේ දැඩි බව. උදර තරලයේ වසා සෛල අධික වීම (>70%), ඉහළ ADA (Adenosine deaminase >40 U/L), ඉහළ ප්‍රෝටීන් (>2.5 g/dL) සහ AFB පැල්ලම හෝ PCR පරීක්ෂණය ධනාත්මක වීම දැකගත හැක5 . ස්වයංසිද්ධ බැක්ටීරියා පැවතීම (Spontaneous Bacterascites) දැඩි දේශීය දැවිලි ප්‍රතික්‍රියාවක් නොමැතිව උදර තරලයේ බැක්ටීරියා පැවතීම (PMN <250 cells/mm³). රෝගීන්ට ලක්ෂණ නොමැති විය හැක හෝ SBP දක්වා වර්ධනය විය හැක; නැවත උදර තරල පරීක්ෂාවක් සහ රෝග ලක්ෂණ අනුව ප්‍රතිකාර අවශ්‍ය වේ2,6 . පෝටල් ශිරා කැටි ගැසීම / අක්මා අවරෝධනය (Portal Vein Thrombosis / Hepatic Infarction) සිරෝසිස් රෝගීන්ගේ හදිසි උදර වේදනාව සහ උදරයේ ජලය වැඩි වීම. ඩොප්ලර් අල්ට්‍රාසෝනික් පරීක්ෂණය මඟින් පෝටල් ශිරාව තුළ රුධිර කැටි ගැසීම් හෝ රුධිර ප්‍රවාහය නොමැති වීම පෙන්වන අතර, උදර තරලයේ PMN සෛල ඉහළ යෑමක් සිදු නොවේ3,4 .
7. කළමනාකරණය සහ ප්‍රතිකාර ප්‍රොටෝකෝලය (Management & Treatment Protocol)
මුල් ස්ථාවර කිරීම සහ ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිකාර (Initial Stabilization & Resuscitation): රෝගියාගේ රුධිර සංසරණය වහාම නිරීක්ෂණය කිරීම, විශාල නහර මාර්ග (IV lines) පිහිටුවීම, ඔක්සිජන් සංතෘප්තිය නිරීක්ෂණය කිරීම සහ විද්‍යුත් විච්ඡේදක අසමතුලිතතා (Electrolyte imbalances) නිවැරදි කිරීම. සායනික සැකය ඉතා ඉහළ නම් සහ පරීක්ෂණය ප්‍රමාද වන්නේ නම්, පරීක්ෂාවට පෙර සාමාන්‍ය ප්‍රතිජීවක ලබාදීම කළ යුතුය2,4 .පළමු පෙළ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර (නිශ්චිත වැඩිහිටි මාත්‍රා සමඟ):
ප්‍රතිජීවක ප්‍රතිකාරය: අභ්‍යන්තර ශිරා මාර්ගයෙන් තුන්වන පරම්පරාවේ සෙෆලොස්පොරින් ලබාදීම රන් ප්‍රමිතිය වේ. Cefotaxime 2 g බැගින් IV මාර්ගයෙන් පැය 8 කට වරක් හෝ Ceftriaxone 2 g බැගින් IV මාර්ගයෙන් පැය 24 කට වරක් දින 5 ක සම්මත කාලයක් සඳහා ලබාදේ2,6 . බහු ඖෂධ ප්‍රතිරෝධී බැක්ටීරියා බහුල රෝහල් පරිසරවලදී කාබෙනෙම් (Carbapenems) හෝ පිපරාසිලින්-ටැබැක්ටම් (Piperacillin-tazobactam) සමඟ ග්ලයිකොපෙප්ටයිඩ ලබාදීම ප්‍රදේශයේ ප්‍රතිජීවක සංවේදීතා වාර්තා මත පදනම්ව සිදු කළ හැක3,4 .අභ්‍යන්තර ශිරා ඇල්බියුමින් ප්‍රතිකාරය: හෙපටොරෙනල් සින්ඩ්‍රෝමය වැළැක්වීම සඳහා සහ අධික අවදානම් සහිත රෝගීන්ගේ (සෙරුම් ක්‍රියැටිනින් >1 mg/dL, BUN >30 mg/dL, හෝ මුළු බිලිරුබින් >4 mg/dL) මරණ අවදානම අඩු කිරීම සඳහා, පළමු දිනයේ ශරීර බර කිලෝග්‍රෑම් එකකට රෑම් 1.5 බැගින් (1.5 g/kg on Day 1) සහ 3 වන දින කිලෝග්‍රෑම් එකකට ග්‍රෑම් 1.0 බැගින් (1.0 g/kg on Day 3) IV ඇල්බියුමින් ලබාදිය යුතුය2,3 .
ශල්‍යකර්ම සඳහා වන ඇඟවීම්: ද්විතියික බැක්ටීරියාමය පෙරිටොයිටිස් රෝගය තහවුරු වී ඇත්නම් හෝ ආමාශ බිත්තිය සිදුරු වීමක් වැනි තත්ත්වයන් පෙන්වයි නම් පමණක් කඩිනම් ශල්‍යකර්ම උපදේශන හෝ ලැපරොටමි ශල්‍යකර්ම අවශ්‍ය වේ3,5 . දැඩි ශ්වසන අපහසුතා හෝ උදර කුහර අභ්‍යන්තර පීඩන තත්ත්වයන් ඇති විට පමණක් චිකසක උදර තරල ඉවත් කිරීම (Therapeutic paracentesis) සිදු කරයි4 .
8. සංකූලතා සහ පුරෝකථනය (Complications & Prognosis)
උග්‍ර වකුගඩු හානිය සහ හෙපටොරෙනල් සින්ඩ්‍රෝමය (Acute Kidney Injury and Hepatorenal Syndrome - HRS): ප්‍රතිකාර නොකළ හෝ ප්‍රමාද වූ SBP රෝගීන්ගෙන් 30-40% කට පමණ දැඩි පද්ධතිමය රුධිර වාළ පුළුල් වීම සහ රෙනින්-ඇන්ජියෝටින් පද්ධතිය උත්තේජනය වීම නිසා වකුගඩු අකර්මන්‍ය වීම සිදුවිය හැක2,3 .සෙප්ටික් කම්පනය සහ බහු අවයව අකර්මන්‍ය වීම (Septic Shock and Multi-Organ Failure): පාලනය කළ නොහැකි බැක්ටීරියා ආසාදන සහ පද්ධතිමය දැවිලි ප්‍රතික්‍රියා නිසා රුධිර පීඩනය දැඩි ලෙස අඩුවීම, සිහිය නැති වීම සහ රුධිර කැටි ගැසීමේ දුර්වලතා ඇතිවිය හැක3,4 .පුරෝකථනය සහ නැවත වැළඳීම: තුන්වන පරම්පරාවේ සෙෆලොස්පොරින් සහ ඇල්බියුමින් කඩිනමින් ලබාදීම නිසා රෝහල්ගතව සිටියදී සිදුවන මරණ අනුපාතය 10-20% දක්වා අඩු වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, යටින් පවතින දියුණු අක්මා රෝගී තත්ත්වය නිසා වසරක මරණ අනුපාතය තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතී (40-70%). රෝගය සුව වීමෙන් පසු අක්මා බද්ධ කිරීමක් සිදු කරන තුරු ජීවිත කාලය පුරාම ද්විතියික ප්‍රතිජීවක නිවාරණය (උදා: Norfloxacin 400 mg දිනපතා හෝ Ciprofloxacin 500 mg සතියකට වරක්) ලබාදීම අත්‍යවශ්‍ය වේ2,6 .
