హలో స్టూడెంట్స్! వార్డ్ రౌండ్‌లో మనం ఇప్పుడు మాట్లాడుకోబోయే టాపిక్ చాలా ముఖ్యం - అదే అక్యూట్ పెரிகార్డైటిస్ (Acute pericarditis). గుండెను కప్పుతూ ఉండే పల్చని పొర (Pericardium) వాపు చెందడాన్ని మనం ఇలా పిలుస్తాం 1,2. ఎమర్జెన్సీ డిపార్ట్‌మెంట్‌కు నాన్-ఇస్కీమిక్ చెస్ట్ పెయిన్‌తో వచ్చే రోగులలో దాదాపు 5% మందికి ఈ సమస్య ఉంటుంది. యూరోపియన్ సొసైటీ ఆఫ్ కార్డిాలజీ (ESC) మార్గదర్శకాల ప్రకారం దీనిని డయాగ్నైజ్ చేస్తాం 1,3.
వ్యాధి వ్యాప్తి మరియు కారణాలు (Epidemiology & Aetiology)
ఇది అన్ని వయసుల వారికీ రావచ్చు, ముఖ్యంగా 16–65 సంవత్సరాల వయసు గల మగవారిలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది 1,2. మనం సరిగ్గా ట్రీట్మెంట్ ఇవ్వకపోతే 15–30% మందిలో ఇది మళ్లీ తిరగబెట్టే అవకాశం ఉంది 3.
అభివృద్ధి చెందినా దేశాలలో 80–90% కేసులు ఇడియోపతిక్ లేదా వైరల్ కారకాల వల్ల వస్తాయి 1,2:
ఇన్ఫెక్షన్లు (Infectious): కాక్సాకీవైరస్, అడినోవైరస్, సార్స్-కోవ్-2 (SARS-CoV-2), హెచ్‌ఐవి (HIV), మరియు బాక్టీరియల్ లేదా ట్యూబర్‌క్యులర్ పెரிகార్డైటిస్ 1.
ఆటో ఇమ్యూన్ (Autoimmune): సిస్టమిక్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ (SLE), రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్, మరియు మయోకార్డియల్ ఇన్ఫార్క్షన్ తర్వాత వచ్చే డ్రెస్లర్ సిండ్రోమ్ (Dressler syndrome) 1.
మెటబాలిక్ (Metabolic): దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండ వ్యాధిలో వచ్చే యూరేమిక్ పెரிகార్డైటిస్ 1.
నియోప్లాസ്റ്റിక్ (Neoplastic): ఊపిరితిత్తులు లేదా రొమ్ము క్యాన్సర్ మెటాస్టాసిస్ 1.
క్లినికల్ ప్రెజెంటేషన్ (Clinical Presentation)
ESC మార్గదర్శకాల ప్రకారం, అక్యూట్ పెரிகార్డైటిస్ నిర్ధారణ కావాలంటే క్రింది నాలుగింటిలో కనీసం 2 లక్షణాలు ఉండాలి 1:
పెరికార్డిటిక్ చెస్ట్ పెయిన్ (>85–90% కేసులు): గుండె వెనుక వచ్చే తీవ్రమైన నొప్పి. రోగి ముందుకు వంగి కూర్చుంటే ఈ నొప్పి తగ్గుతుంది (ఫ్రెనిక్ నరాల ఉద్దీपन వల్ల ఇది భుజం పైభాగానికి ప్రాకుతుంది) 1.
పెరికార్డియల్ ఫ్రిక్షన్ రబ్ (<33% కేసులు): స్టెతస్కోప్‌తో విన్నప్పుడు వినిపించే గరుకైన శబ్దం. రోగి ముందుకు వంగి ఊపిరి బిగపట్టినప్పుడు ఇది స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది 1.
ECG లో మార్పులు (60% వరకు కేసులు): కొత్తగా కనిపించే విస్తృతమైన ST-ఎలివేషన్ మరియు PR-సెగ్మెంట్ డిప్రెషన్ 1.
పెరికార్డియల్ ఎఫ్యూజన్ (60% వరకు కేసులు): ఎకోకార్డియోగ్రఫీలో కనిపించే ద్రవం చేరడం 1.
| డయాగ్నొస్టిక్ అంశం (Diagnostic Parameter) | క్లినికల్ విశేషాలు (Clinical Details & Bedside Notes) |
|---|---|
| ఛాతి నొప్పి స్వభావం (Chest Pain) | ముందుకు వంగితే తగ్గుతుంది; పడుకుంటే లేదా ఊపిరి పీల్చుకుంటే పెరుగుతుంది. |
| ఆస్కల్టేషన్ (Auscultation) | పెరికార్డియల్ ఫ్రిక్షన్ రబ్ - ఎండ్-ఎక్స్‌పిరేషన్ సమయంలో లెఫ్ట్ లోయర్ స్టెర్నల్ బోర్డర్ వద్ద గమనించాలి. |
| ECG మార్పులు (ECG Changes) | సాడిల్-షేప్ కాన్‌కేవ్ ST ఎలివేషన్, aVR లో రెసిప్రోకల్ డిప్రెషన్ మరియు స్పోడిక్ సైన్. |
| మొదటి వరుస చికిత్స (First-Line Tx) | హై-డోస్ NSAID/ఆస్పిరిన్ + కోల్చిసిన్ (Colchicine 3 నెలలు) + గ్యాస్ట్రోప్రొటెక్షన్. |
ఇన్వెస్టిగేషన్స్ (Investigations)
ECG
12-లీడ్ ECG సాధారణంగా నాలుగు దశలుగా మారుతుంది 1,2:
స్టేజ్ 1 (గంటల నుండి రోజులు): సాడిల్-షేప్ కాన్‌కేవ్ ST ఎలివేషన్ మరియు PR డిప్రెషన్, aVR లో రివర్స్ మార్పులు, స్పోడిక్ సైన్ (Spodick sign) 1.
స్టేజ్ 2 (1–2 వారాలు): ST మరియు PR సెగ్మెంట్లు సాధారణ స్థితికి రావడం, T-వేవ్ ఫ్లాటెనింగ్ 1.
స్టేజ్ 3 (2–3 వారాలు): T-వేవ్ ఇన్వర్షన్ (ST సెగ్మెంట్లు పూర్తిగా నార్మల్ అయ్యాక మాత్రమే ఇది జరుగుతుంది) 1.
స్టేజ్ 4 (వారాల నుండి నెలలు): ECG పూర్తిగా సాధారణ స్థితికి చేరుకుంటుంది 1.
ల్యాబ్ మరియు ఇమేజింగ్ (Laboratory & Imaging)
ఇన్‌ఫ్లమేటరీ మార్కర్లు: CRP, ESR పెరుగుదల వ్యాధి తీవ్రతను మరియు చికిత్స కాలవ్యవధిని నిర్ణయించడంలో సహాయపడతాయి 1.
ట్రోపోనిన్ (Troponin): 20-30% మందిలో కొద్దిగా పెరుగుతుంది, దీనిని మయోపెரிகార్డిటిస్ (Myopericarditis) అంటారు 1,2.
ట్రాన్స్‌థొరాసిక్ ఎకోకార్డియోగ్రఫీ (TTE): ఎఫ్యూజన్ ఎంత ఉందో చూడటానికి మరియు కార్డియాక్ టాంపోనేడ్ (Cardiac tamponade) లాంటి ప్రాణాపాయ స్థితిని తోసిపుచ్చడానికి తప్పనిసరి 1.
కార్డియాక్ MRI (CMR): పెరికార్డియల్ మందంగా మారడం మరియు వాపును స్పష్టంగా చూపుతుంది 1.
చికిత్స మరియు బెడ్‌సైడ్ మేనేజ్‌మెంట్ (Management & Nursing Care)
మొదటి వరుస వైద్యం: హై-డోస్ ఆస్పిరిన్ (750–1000 mg ప్రతి 8 గంటలకు) లేదా ఇబుప్రోఫెన్ (600 mg ప్రతి 8 గంటలకు) గ్యాస్ట్రోప్రొటెక్షన్‌తో పాటు ఇవ్వాలి. దీనితో పాటు తక్కువ మోతాదులో కోల్చిసిన్ (Colchicine) (70 కేజీల కంటే తక్కువ ఉంటే 0.5 mg రోజు విడతగా, అంతకంటే ఎక్కువ ఉంటే 0.5 mg రోజుకు రెండుసార్లు) 3 నెలలు పాటు ఇస్తే వ్యాధి మళ్లీ వచ్చే ముప్పు సగానికి తగ్గుతుంది 1,3.
నర్సింగ్ & బెడ్‌సైడ్ కేర్: రోగి వైటల్ సైన్స్ (BP, పల్స్, రెస్పిరేటరీ రేట్) నిరంతరం గమనించాలి. రోగికి ఊపిరి ఆడకపోవడం, జుਗ్యులర్ వీనస్ డిస్టెన్షన్ (JVD), మరియు పల్సస్ పారాడాక్సస్ కనిపిస్తే వెంటనే వైద్య బృందానికి తెలియజేయాలి (ఇది కార్డియాక్ టాంపోనేడ్ లక్షణం కావచ్చు). రోగిని సౌకర్యవంతంగా ముందుకు వంగి కూర్చునేలా పొజిషన్ ఇవ్వాలి 1.
వ్యాయామ నిషేధం: లక్షణాలు పూర్తిగా తగ్గి, CRP మరియు ECG సాధారణ స్థితికి వచ్చే వరకు ఎలాంటి కఠినమైన శారీరక శ్రమ లేదా వ్యాయామాలు చేయకూడదు (అథ్లెట్లకు కనీసం 3 నెలలు విశ్రాంతి అవసరం) 1.
స్టెరాయిడ్ల వాడకం: NSAIDs లేదా కోల్చిసిన్ పడనప్పుడు మాత్రమే స్టెరాయిడ్లు వాడాలి. మొదట్లోనే స్టెరాయిడ్లు వాడితే వైరస్ ఇన్ఫెక్షన్ పెరిగి వ్యాధి తిరగబెట్టే ప్రమాదం ఉంది 1,3.
డిఫరెన్షియల్ డయాగ్నొసిస్ (Differential Diagnosis)
STEMI (ST-Elevation Myocardial Infarction): ఇందులో 'టూంబ్‌స్టోన్' లాంటి కాన్వెక్స్ ST ఎలివేషన్ ఒకే కరోనరీ ధమని ప్రాంతానికి పరిమితమై ఉంటుంది, PR డిప్రెషన్ ఉండదు 1,2.
బెనిగన్ ఎర్లీ రిపోలరైజేషన్: J-పాయింట్ నాచింగ్‌తో కూడిన ST ఎలివేషన్, ఎవల్యూషనరీ మార్పులు ఉండవు 1.
పల్ಮನರಿ ఎంబోలిజం: ఆకస్మిక శ్వాస ఆడకపోవడంతో పాటు టాకీకార్డియా ఉంటుంది 1.
