డయాబెటిక్ కీటోయాసిడోసిస్ (Diabetic Ketoacidosis - DKA) అనేది ఇన్సులిన్ సంపూర్ణ లేదా సాపేక్ష లోపం మరియు కౌంటర్-రెగ్యులేటరీ హార్మోన్ల పెరుగుదల కారణంగా ఏర్పడే తీవ్రమైన, ప్రాణాంతక జీవక్రియ అత్యవసర పరిస్థితి (Metabolic Emergency). ఇది హైపర్‌గ్లైసీమియా (Hyperglycaemia), కీటోనేమియా (Ketonaemia) మరియు హై అయాన్ గ్యాప్ మెటబాలిక్ అసిడోసిస్ (High Anion Gap Metabolic Acidosis) అనే మూడు ప్రధాన జీవక్రియ లోపాలతో కూడి ఉంటుంది 1,2.
నిర్ధారణ ప్రమాణాలు (Diagnostic Criteria - UK JBDS Guidelines)
డీకేఏ నిర్ధారణ చేయడానికి క్రింది మూడు అంశాలు తప్పనిసరిగా ఉండాలి 1:
| ప్రమాణం (Diagnostic Parameter) | క్లినికల్ విలువ (Clinical Threshold) |
|---|---|
| కీటోనేమియా (Ketonaemia) | రక్తంలో బీటా-హైడ్రాక్సిబ్యూటరేట్ ≥3.0 mmol/L (లేదా మూత్రంలో కెటోనురియా >2+) |
| హైపర్‌గ్లైసీమియా (Hyperglycaemia) | రక్తంలో గ్లూకోజ్ >11.0 mmol/L (200 mg/dL) లేదా ముందుగా డయాబెటిస్ ఉన్నట్లు నిర్ధారణ కావడం |
| అసిడీమియా (Acidaemia) | సిరా బైకార్బోనేట్ (HCO3-) <15.0 mmol/L మరియు/లేదా వీనస్ pH <7.3 |
క్లినికల్ లక్షణాలు (Clinical Presentation)
అధిక మూత్ర విసర్జన (Polyuria), అతిగా దాహం వేయడం (Polydipsia), తీవ్రమైన నిర్జలీకరణం (Profound Dehydration), వికారం, వాంతులు మరియు సాధారణ ఉదర నొప్పి 1,2.
కుస్మాల్ శ్వాసక్రియ (Kussmaul Respiration) — జీవక్రియ ఆసిడోసిస్‌ను భర్తీ చేయడానికి లోతైన, నిట్టూర్పుతో కూడిన శ్వాస — మరియు శ్వాసలో తీపి "పియర్-డ్రాప్" అసిటోన్ వాసన 1.
నిర్వహణ మరియు చికిత్స ప్రోటోకాల్ (Management - UK JBDS Protocol)
1. ద్రవ పునరుజ్జీవనం (Fluid Resuscitation): 0.9% సోడియం క్లోరైడ్ (0.9% NaCl) ఉపయోగించి ప్రసరణ పరిమాణాన్ని પુనరుద్ధరించాలి (సగటు లోటు 100 mL/kg). రక్తంలో గ్లూకోజ్ 14.0 mmol/L కంటే తగ్గినప్పుడు, కీటోన్ క్లియరెన్స్ కోసం స్థిర-రేటు ఇన్సులిన్‌ను కొనసాగిస్తూ 125 mL/hr వేగంతో 10% ఇంట్రావీనస్ గ్లూకోజ్‌ను 0.9% NaCl తో పాటు జోడించాలి 1.
2. స్థిర-రేటు ఇంట్రావీనస్ ఇన్సులిన్ ఇన్ఫ్యూషన్ (Fixed-Rate IV Insulin Infusion - FRIII): కరిగే హ్యూమన్ ఇన్సులిన్‌ను 0.1 units/kg/hour చొప్పున ఇవ్వాలి; రోగి యొక్క సాధారణ దీర్ఘకాలిక బేసల్ ఇన్సులిన్‌ను చర్మం కింద (Subcutaneously) కొనసాగించాలి 1,2.
3. పొటాషియం భర్తీ (Potassium Replacement): ఇన్సులిన్ పొటాషియాన్ని కణాల లోపలికి నెడుతుంది; సీరమ్ K+ >5.5 mmol/L ఉంటే పొటాషియాన్ని నివారించాలి, సీరమ్ K+ 3.5–5.5 mmol/L మధ్య ఉంటే 40 mmol/L KCl జోడించాలి, మరియు ప్రారంభ K+ <3.5 mmol/L ఉంటే ప్రాణాంతక హైపోకాల్సేమియా/అరిథ్మియాను నివారించడానికి ఇన్సులిన్‌ను ఆలస్యం చేసి ముందుగా పొటాషియం భర్తీ చేయాలి 1.
