ప్రీ-ఎక్లంప్సియా (Pre-eclampsia) అనేది గర్భధారణ సమయంలో 20 వారాల గర్భం తర్వాత కనిపించే ఒక నిర్దిష్టమైన బహుళ అవయవ రక్తపోటు రుగ్మత. దీనిని సిస్టోలిక్ BP ≥140 mmHg మరియు/లేదా డయాస్టోలిక్ BP ≥90 mmHg (కనీసం 4 గంటల వ్యవధిలో రెండుసార్లు కొలిచినప్పుడు) మరియు మూత్రంలో ప్రోటీన్ లేదా మాతృ అవయవ వైఫల్యంతో గుర్తిస్తారు 1,2. ఎక్లంప్సియా (Eclampsia) అనేది ప్రీ-ఎక్లంప్సియా ఉన్న రోగిలో వేరే ఇతర నాడీ సంబంధిత కారణాలు లేకుండా కొత్తగా వచ్చే సాధారణీకరించిన టానిక్-క్లోనిక్ మూర్ఛలు లేదా కోమాగా నిర్వచించబడుతుంది 1,2.

1. ఎటియాలజీ & రిస్క్ ఫ్యాక్టర్లు (Etiology & Risk Factors - NICE NG133 / ACOG)

  • అధిక-ప్రమాద కారకాలు (High-Risk Factors - కనీసం 1 ఉన్నా 12 వారాల నుండి తక్కువ మోతాదు ఆస్పిరిన్ తీసుకోవాలి) 1,2:
    • మునుపటి గర్భధారణలో హైపర్టెన్సివ్ డిజార్డర్ (గతంలో ప్రీ-ఎక్లంప్సియా లేదా HELLP సిండ్రోమ్).
    • దీర్ఘకాలిక మూత్రపిండ వ్యాధి (Chronic kidney disease - CKD), దీర్ఘకాలిక రక్తపోటు, టైప్ 1 లేదా టైప్ 2 డయాబెటిస్ మెల్లిటస్.
    • స్వయం ప్రతిరక్షక వ్యాధి: సిస్టమిక్ లూపస్ ఎరిథెమాటోసస్ (SLE) లేదా యాంటిఫాస్ఫోలిపిడ్ సిండ్రోమ్ (APS).
  • మధ్యస్థ-ప్రమాద కారకాలు (Moderate-Risk Factors - కనీసం 2 ఉంటే 12 వారాల నుండి ఆస్పిరిన్ అవసరం):
    • నల్లిపారిటీ (మొదటి గర్భం), తల్లి వయస్సు ≥40 సంవత్సరాలు, గర్భధారణ వ్యవధి >10 సంవత్సరాలు, గర్భధారణకు ముందు BMI ≥35 kg/m², కుటుంబంలో ప్రీ-ఎక్లంప్సియా చరిత్ర, లేదా కవలల గర్భం.
    • గమనిక: పూర్తి హైడాటిడిఫార్మ్ మోలార్ గర్భం 20 వారాల కంటే ముందే తీవ్రమైన ప్రీ-ఎక్లంప్సియాను కలిగిస్తుంది.

2. పాథోఫిజియాలజీ (Pathophysiology)

సాధారణ ప్లాసెంటేషన్‌లో, పిండ కణజాలాలు తల్లి గర్భాశయ స్పైరల్ ధమనులలోకి చొచ్చుకుపోయి తక్కువ నిరోధకత కలిగిన నాళాలుగా మారుతాయి. ప్రీ-ఎక్లంప్సియాలో, ఈ ట్రోఫోబ్లాస్ట్ దాడి అసంపూర్ణంగా ఉండటం వల్ల ధమనులు ఇరుకుగా ఉండి, ప్లాసెంటల్ హైపోక్సియాకు మరియు యాంజియోజెనిక్ వ్యతిరేక కారకాల విడుదలకు దారితీస్తాయి — ముఖ్యంగా సొల్యూబుల్ fms-లైక్ టైరోసిన్ కినేస్-1 (sFlt-1) మరియు సొల్యూబుల్ ఎండోగ్లిన్ (sEng). ఇవి వాస్కులర్ ఎండోథీలియల్ గ్రోత్ ఫ్యాక్టర్ (VEGF) మరియు ప్లాసెంటల్ గ్రోత్ ఫ్యాక్టర్ (PlGF) లను నిరోధిస్తాయి. దీని ఫలితంగా మాతృ ఎండోథీలియల్ పనిచేయకపోవడం, రక్తనాళాల సంకోచం మరియు గ్లోమెరులర్ ఎండోథెలియోసిస్ సంభవిస్తాయి 1,2.

ప్రీ-ఎక్లంప్సియా పాథోఫిజియాలజీ ఫ్లోచార్ట్ (Pre-eclampsia Pathophysiology Flowchart) 1 ప్లాసెంటల్ లోపం (Placental Maladaptation) స్పైరల్ ధమనుల అసంపూర్ణ దాడి కారణంగా ప్లాసెంటల్ హైపోక్సియా ఏర్పడుతుంది. 2 యాంజియోజెనిక్ కారకాలు (Anti-angiogenic Factors) sFlt-1 మరియు sEng విడుదల రక్తనాళాల వృద్ధి కారకాలను నిరోధిస్తాయి. 3 ఎండోథీలియల్ పనిచేయకపోవడం (Endothelial Dysfunction) రక్తనాళాల సంకోచం మరియు కేశనాళికల లీకేజ్ కారణంగా మాతృ వ్యవస్థ దెబ్బతింటుంది. 4 క్లినికల్ లక్షణాలు (Clinical Manifestations) తీవ్రమైన రక్తపోటు, మూత్రంలో ప్రోటీన్ మరియు ఎక్లంప్సియా మూర్ఛలు సంభవిస్తాయి.

3. క్లినికల్ ప్రెజెంటేషన్ & తీవ్రమైన లక్షణాలు (Clinical Presentation & Severe Features)

  • తేలికపాటి నుండి మోస్తరు ప్రీ-ఎక్లంప్సియా (Mild-to-Moderate Pre-eclampsia): సాధారణంగా లక్షణాలు లేకుండా ఉంటారు మరియు రొటీన్ యాంటెనాటల్ BP మరియు మూత్ర పరీక్షలో గుర్తించబడతారు.
  • తీవ్రమైన లక్షణాలతో కూడిన ప్రీ-ఎక్లంప్సియా (Pre-eclampsia with Severe Features) 1,2:
    • తీవ్రమైన రక్తపోటు (Severe hypertension): సిస్టోలిక్ BP ≥160 mmHg లేదా డయాస్టోలిక్ BP ≥110 mmHg.
    • నాడీ సంబంధిత లక్షణాలు: తీవ్రమైన నిరంతర తలనొప్పి, దృష్టి లోపాలు (Visual scotomata / flashing lights), హైపర్‌రిఫ్లెక్సియా మరియు యాంకిల్ క్లోనస్ (≥3 బీట్స్).
    • కాలేయ లక్షణాలు: కుడి పై ఉదర భాగంలో (RUQ) తీవ్రమైన నొప్పి.
    • కార్డియోస్రెస్పిరేటరీ లక్షణాలు: తీవ్రమైన పల్మనరీ ఎడీమా (దీనికోసం IV ద్రవాలను ≤80 mL/hrకి పరిమితం చేయాలి!).

4. డయాగ్నస్టిక్ వర్కప్ & వివరణ (Diagnostic Workup & Interpretation)

పరీక్ష (Investigation) డయాగ్నస్టిక్ థ్రెషోల్డ్ & క్లినికల్ వివరణ
స్పాట్ యూరిన్ ప్రోటీన్:క్రియాటినిన్ నిష్పత్తి (PCR) ≥30 mg/mmol (≥0.3 mg/mg) లేదా 24 గంటల మూత్రంలో ప్రోటీన్ ≥300 mg/24h signifikan proteinuria ను నిర్ధారిస్తుంది.
sFlt-1 : PlGF నిష్పత్తి / PlGF అసే PlGF <100 pg/mL లేదా sFlt-1:PlGF నిష్పత్తి >38 ఉంటే 14 రోజులలోపు డెలివరీ అవసరమయ్యే ప్రీ-ఎక్లంప్సియాను సూచిస్తుంది.
పూర్తి రక్త గణన & బ్లడ్ ఫిలిమ్ (FBC & Blood Film) థ్రాంబోసైటోపీనియా (<100 × 10⁹/L) తీవ్రమైన లక్షణం / HELLP సిండ్రోమ్ను సూచిస్తుంది; ఎలివేటెడ్ LDH (>600 IU/L).
కాలేయ & మూత్రపిండాల పనితీరు (AST, ALT, Creatinine) AST లేదా ALT సాధారణం కంటే ≥2 రెట్లు ఎక్కువ (>70 IU/L); సీరమ్ క్రియాటినిన్ >90 µmol/L (1.1 mg/dL).
పిండం పర్యవేక్షణ (Fetal Surveillance) అల్ట్రాసౌండ్ పిండపు బయోమెట్రీ, అమ్నియోటిక్ ద్రవ పరిమాణం, మరియు ఉంబిలికల్ ఆర్టరీ డోప్లర్.

5. డిఫరెన్షియల్ డయాగ్నోసిస్ (Differential Diagnosis)

రుగ్మత (Condition) ప్రత్యేకమైన క్లినికల్ & బయోకెమికల్ లక్షణాలు
దీర్ఘకాలిక రక్తపోటు (Chronic Hypertension in Pregnancy) గర్భధారణకు ముందు లేదా 20 వారాలకు ముందే ఉన్న రక్తపోటు (BP ≥140/90 mmHg).
గెస్టేషనల్ హైపర్టెన్సివ్ (Gestational Hypertension) 20 వారాల తర్వాత కొత్తగా వచ్చే రక్తపోటు, కానీ ప్రోటీన్ లోపం (PCR <30 mg/mmol) ఉండదు.
తీవ్రమైన ఫ్యాటీ లీవర్ (AFLP) మూడవ త్రైమాసికంలో తీవ్రమైన హైపోగ్లైసీమియా, కోగ్వులోపతి మరియు కామెర్లతో కూడిన అత్యవసర పరిస్థితి.
థ్రాంబోటిక్ థ్రాంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా (TTP / HUS) తీవ్రమైన థ్రాంబోసైటోపెనియా, సాధారణ ట్రాన్సామినేస్‌లు మరియు నాడీ సంబంధిత వైఫల్యం.

6. మేనేజ్‌మెంట్ & ట్రీట్‌మెంట్ ప్రోటోకాల్ (Management & Treatment Protocol)

  • 1. యాంటీహైపర్‌టెన్సివ్ థెరపీ (Target BP ≤135/85 mmHg) 1,2:
    • సాధారణ నోటి చికిత్స (BP 140/90 నుండి 159/109 mmHg):
      • మొదటి వరుస: ఓరల్ లాబెటలోల్ (100–200 mg BD/TDS; ఆస్తమాలో నిషేధించబడింది).
      • రెండవ వరుస: మోడిఫైడ్-రిలీజ్ నిఫెడిపైన్ (10–20 mg BD) లేదా మెథిల్డోపా (250–500 mg TDS).
    • తీవ్రమైన రక్తపోటు అత్యవసర పరిస్థితి (BP ≥160/110 mmHg):
      • ఓరల్ నిఫెడిపైన్ (10–20 mg) లేదా IV లాబెటలోల్ (20 mg IV బోలస్) లేదా IV హైడ్రాలజైన్ (5–10 mg IV బోలస్).
  • 2. మూర్ఛ నివారణ & ఎక్లంప్సియా మేనేజ్‌మెంట్ — మెగ్నీషియం సల్ఫేట్ 1,2:
    • రెజిమెన్ (Zuspan IV Regimen): 4 g IV లోడింగ్ డోస్ 15–20 నిమిషాలలో ఇవ్వాలి, ఆ తర్వాత 1 g/hour IV నిరంతర ఇన్ఫ్యూషన్ 24 గంటల పాటు కొనసాగించాలి.
    • కఠినమైన ద్రవ పరిమితి (Strict Fluid Restriction): పల్మనరీ ఎడీమా రాకుండా మొత్తం ద్రవాలను 80 mL/hourకి పరిమితం చేయాలి.
  • 3. డెలివరీ సమయం (Definitive Cure):
    • తీవ్రమైన లక్షణాలు లేని ప్రీ-ఎక్లంప్సియా: 37+0 వారాల వరకు పర్యవేక్షణ, ఆ తర్వాత డెలివరీ ప్రేరేపణ (Induction of labour).
    • తీవ్రమైన లక్షణాలతో కూడిన ప్రీ-ఎక్లంప్సియా / ఎక్లంప్సియా: ≥34+0 వారాల వద్ద లేదా తల్లి/పిండం ఆరోగ్యం క్షీణిస్తే వెంటనే డెలివరీ చేయాలి.