ఎస్-టి ఎలివేషన్ మయోకార్డియల్ ఇన్ఫార్క్షన్ (ST-elevation myocardial infarction - STEMI) అనేది తీవ్రమైన కొరోనరీ సిండ్రోమ్ (Acute Coronary Syndrome) యొక్క ప్రాణాంతక రూపం. కొరోనరీ ధమనిలో రక్తం గడ్డకట్టడం (Thrombotic occlusion) వల్ల గుండె కండరాలకు రక్త సరఫరా పూర్తిగా నిలిచిపోయి, కండరాల నష్టం (Transmural myocardial ischaemia and necrosis) జరుగుతుంది 1,2. మొదటిసారి వైద్యుడిని సంప్రదించిన 10 నిమిషాలలోపు 12-లీడ్ ఈసీజీ (12-Lead ECG) ద్వారా త్వరగా గుర్తించి, ప్రాథమిక పీసీఐ (Primary Percutaneous Coronary Intervention - PCI) ద్వారా రక్తనాళాన్ని తెరిపించడం మరణాలను తగ్గించడంలో అత్యంత కీలకం 1,2.
వ్యాధి జనక క్రియ (Pathophysiology)
అస్థిరమైన అథెరోస్క్లెరోటిక్ ఫ్లాక్ (Atherosclerotic plaque) పగలడం వల్ల ప్లేట్‌లెట్లు గుమికూడి, ఫైబ్రిన్ రక్తం గడ్డను ఏర్పరచడం ద్వారా కొరోనరీ ధమని పూర్తిగా మూసుకుపోతుంది 1. ఆక్సిజన్ అందకపోవడం వల్ల సబండోకార్డియం (Subendocardium) ప్రాంతంలో 15–20 నిమిషాలలో గుండె కండరాల కణాల మరణం ప్రారంభమై, 3–6 గంటల్లో క్రమంగా ఎపికార్డియం వైపు వ్యాపిస్తుంది ("వేవ్‌ఫ్రంట్ దృగ్విషయం" - wavefront phenomenon) 1,2.
క్లినికల్ లక్షణాలు (Clinical Presentation)
సాధారణ ఇస్కీమిక్ ఛాతి నొప్పి (Typical ischaemic chest pain): ఛాతి మధ్యలో 20 నిమిషాల కంటే ఎక్కువ సేపు ఉండే తీవ్రమైన, నలిపివేస్తున్నట్లుగా ఉండే నొప్పి లేదా ఒత్తిడి. ఇది ఎడమ చేతికి, మెడకు లేదా దవడకు వ్యాపిస్తుంది మరియు సబ్లింగువల్ గ్లైసిరిల్ ట్రైనిట్రేట్ (GTN) వాడినా తగ్గదు.
స్వయంప్రతిపత్త లక్షణాలు (Autonomic features): విపరీతమైన చెమటలు పట్టడం, వికారం, వాంతులు మరియు ముఖం పాలిపోవడం.
అసాధారణ / మూగ లక్షణాలు (Atypical / silent presentation): శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, కడుపు పైభాగంలో నొప్పి లేదా స్పృహ కోల్పోవడం (ముఖ్యంగా వృద్ధులు, మహిళలు మరియు మధుమేహం ఉన్నవారిలో) 1.
వైద్య పరీక్షలు (Investigations)
ఈసీజీ (ECG)
ఎడమ జఠరిక హైపర్ట్రోఫీ లేదా ఎడమ బండిల్ బ్రాంచ్ బ్లాక్ లేనప్పుడు, కనీసం రెండు పక్కపక్క లీడ్లలో (Contiguous leads) కొత్త జె-పాయింట్ ఎస్-టి ఎలివేషన్ ఉండాలి 1,2:
లీడ్లు V2–V3: 40 సంవత్సరాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు గల పురుషులలో ≥2.0 మిమీ (40 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గల పురుషులలో ≥2.5 మిమీ) లేదా మహిళల్లో ≥1.5 మిమీ.
అన్ని ఇతర పక్కపక్క లీడ్లు: ≥1.0 మిమీ.
| శారీరక స్థానం (Anatomical Localisation) | ఈసీజీ లీడ్లు మరియు సంబంధిత కొరోనరీ ధమని |
|---|---|
| ముందరి భాగం / యాంటీరియర్ (Anterior / Anteroseptal) | V1–V4 లీడ్లు; ఎడమ ముందరి అవరోహణ ధమని (LAD artery) |
| క్రింది భాగం / ఇన్ఫీరియర్ (Inferior) | II, III, aVF లీడ్లు; కుడి కొరోనరీ ధమని (RCA, 80%) లేదా ఎడమ సర్కంఫ్లెక్స్ (LCx, 20%). (కుడి జఠరిక ఇన్ఫార్క్షన్‌ను తోసిపుచ్చడానికి V4R లీడ్ తీసుకోవాలి) |
| పక్క భాగం / లాటరల్ (Lateral) | I, aVL, V5–V6 లీడ్లు; ఎడమ సర్కంఫ్లెక్స్ లేదా విభాజక శాఖ (Diagonal branch) |
| వెనుక భాగం / పోస్టీరియర్ (Posterior) | V1–V3 లో పొడవైన R తరంగాలు మరియు సమాంతర ST డిప్రెషన్; V7–V9 లీడ్లలో ST ఎలివేషన్ |
స్టెమి పోలికలు (STEMI equivalents): డి వింటర్ టి తరంగాలు (De Winter T waves), స్గార్బోస్సా-పాజిటివ్ లెఫ్ట్ బండిల్ బ్రాంచ్ బ్లాక్ మరియు వెల్లెన్స్ సిండ్రోమ్ (Wellens syndrome) 1,2.
చికిత్స మరియు నిర్వహణ (Management)
తక్షణ తీవ్రమైన చికిత్స (Immediate acute therapy): ఆస్పిరిన్ (Aspirin 300 mg నమిలి మింగాలి) మరియు శక్తివంతమైన P2Y12 ఇన్హిబిటర్ (టికాగ్రెలర్ 180 mg లేదా ప్రసుగ్రెల్ 60 mg), అన్‌ఫ్రాక్షనేటెడ్ హెపారిన్ మరియు నొప్పి నివారణ మందులు ఇవ్వాలి. SpO2 90% కంటే తక్కువగా ఉంటేనే ఆక్సిజన్ అందించాలి 1,2.
రక్త ప్రసరణ పునరుద్ధరణ వ్యూహం (Reperfusion strategy):
ప్రాథమిక పీసీఐ (Primary PCI): ఈసీజీ నిర్ధారణ జరిగిన 120 నిమిషాలలోపు చేయగలిగితే ఇది గోల్డ్ స్టాండర్డ్ చికిత్స (డోర్-టు-బెలూన్ సమయం <60–90 నిమిషాలు).
ఫైబ్రిన్లైసిస్ (Fibrinolysis): ప్రాథమిక పీసీఐని 120 నిమిషాలలోపు చేయడం సాధ్యం కానప్పుడు, లక్షణాలు ప్రారంభమైన 12 గంటలలోపు టెనెప్టెప్లేస్ (Tenecteplase) లేదా ఆల్టెప్లేస్ (Alteplase) ఇవ్వాలి 1,2.
ద్వితీయ నివారణ (Secondary prevention): 12 నెలల పాటు డ్యూయల్ యాంటీప్లేట్‌లెట్ థెరపీ (DAPT), హై-ఇంటెన్సిటీ స్టాటిన్, బీటా-బ్లాకర్, ఏస్ ఇన్హిబిటర్/ఏఆర్‌బీ (ACE inhibitor/ARB) మరియు మినరల్‌కోర్టికాయిడ్ రిసెప్టర్ ఆంటాగనిస్ట్ (LVEF ≤40% ఉంటే) 1.
