Biceps femoris avülsiyon kırığı (Biceps femoris avulsion fracture), biceps femoris tendonunun fibula başının lateral kısmındaki yapışma yerinden (veya nadiren iskium tüberositendeki proksimal orijininden) bir kemik parçasını koparmasıyla karakterize bir diz yaralanmasıdır 1-3. Diz bölgesinde görüldüğünde, posterolateral köşe (PLC - posterolateral corner) yaralanmaları spektrumunun bir parçasını oluşturur ve sıklıkla ön çapraz bağ (ACL - anterior cruciate ligament) ile arka çapraz bağ (PCL - posterior cruciate ligament) yırtıklarıyla birlikte görülür 1-3.
Klinik bulgular (Clinical presentation)
Hastalar akut posterolateral diz ağrısı (acute posterolateral knee pain), fibula başı üzerinde lokalize hassasiyet ve şişlik ile posterolateral rotatuar veya varus instabilitesi ile başvurur 1,3. Ortak peroneal sinir (common peroneal nerve), biceps femoris tendon yapışmasının hemen posteriorunda ve inferiorunda fibula boynunu sardığı için, hastalar ayak düşmesi (foot drop) veya ayağın sırtında (dorsum) duyu kaybı (sensory deficit) açısından dikkatle değerlendirilmelidir 1,3.
Patofizyoloji (Pathology)
Fibula başındaki distal biceps femoris avülsiyon kırıkları, fleksiyona getirilmiş ve dış rotasyondaki dize uygulanan şiddetli varus stresi veya biceps femoris kasının ani ekzantrik kasılması sonucunda oluşur 1,3. Yüksek enerjili varus kuvvetleri, fibula başının lateral kenarından conjoined tendon (biceps femoris tendonu ve fibular kollateral ligament) ile birlikte daha büyük bir kemik fragmanını koparır 1-3.
Radyolojik özellikler (Radiographic features)
Direk grafi ve BT (Plain radiograph & CT): Fibula başının lateralinden kaynaklanan, izole arkus kompleks avülsiyonuna kıyasla daha büyük ve dikey yönelimli yer değiştirmiş kemik fragmanı görülür 1-3.
MRG (MRI): Lateral fibula başındaki kemik iliği ödemini, biceps femoris tendonu ile fibular kollateral ligamentin (FCL) avülsüle fragmanla devamlılığını ve eşlik eden ACL/PCL veya ortak peroneal sinir yaralanmasını gösterir 1-3.
Yönetim ve hemşirelik bakımı (Management and nursing care)
Akut dönemde erken cerrahi anatomik fiksasyon (sütür ankörleri veya kanüllü vida ile) tercih edilir. Cerrahi süreçle birlikte ortak peroneal sinir dekompresyonu (nörolizi) ve eşlik eden bağ rekonstrüksiyonları planlanır 1-3. Postoperatif dönemde hastanın yakın takibi ve multidisipliner bakım kritik öneme sahiptir.
| Klinik Parametre / İlaç | Uygulama ve Hemşirelik İzlem Detayları |
|---|---|
| Nörovasküler İzlem (Neurovascular Monitoring) | Ayak bileği dorsifleksiyonu, başparmak ekstansiyonu ve birinci web aralığı duyusu her 2-4 saatte bir kontrol edilmelidir (Ortak peroneal sinir yaralanması ve ayak düşmesi riski nedeniyle). |
| Postoperatif Analjezi (Postoperative Analgesia) | İntravenöz Parasetamol 1 g IV her 6 saatte bir (maksimum 4 g/gün) ve reçete edilmişse opioid bazlı hasta kontrollü analjezi (PCA) uygulanır. |
| Pozisyonlama ve Koruma (Positioning & Protection) | Diz ekstansiyonda tutulmalı, erken dönemde varus streslerinden ve aktif dış rotasyondan kaçınılmalıdır. Bacak elevasyonda tutularak ödem kontrolü sağlanır. |
| Komplikasyon Uyarıları (Red-Flag Signs) | Şiddetli ağrı artışı, parmaklarda ilerleyici uyuşma/karıncalanma, distal nabızlarda zayıflama veya kompartman sendromu bulguları acilen hekime bildirilmelidir. |