ಬೈಸೆಪ್ಸ್ ಫೆಮೋರಿಸ್ ಅವಲ್ಷನ್ ಮುರಿತ (Biceps femoris avulsion fracture) ಎನ್ನುವುದು ಮಂಡಿಯ ಅಡ್ಡಲಾದ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಫೈಬುಲಾರ್ ಹೆಡ್‌ನ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಬೈಸೆಪ್ಸ್ ಫೆಮೋರಿಸ್ ಸ್ನಾಯುರಜ್ಜು (Biceps femoris tendon) ಬೇರ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮುರಿತವಾಗಿದೆ 1-3. ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಪೋಸ್ಟರ್‌ಲೋಟರಲ್ ಕಾರ್ನರ್ (Posterolateral Corner - PLC) ಗಾಯಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಮುಂಭಾಗದ ಕ್ರೂಸಿಯೇಟ್ ಲಿಗಮೆಂಟ್ (Anterior Cruciate Ligament - ACL) ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಕ್ರೂಸಿಯೇಟ್ ಲಿಗಮೆಂಟ್ (Posterior Cruciate Ligament - PCL) ಹಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ 1-3.
ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿ (Clinical Presentation)
ರೋಗಿಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಲೋಟರಲ್ ಮಂಡಿಯ ನೋವು, ಫೈಬುಲಾರ್ ಹೆಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಊತ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಶ ನೋವು ಮತ್ತು ವಾರಸ್ ಅಸ್ಥಿರತೆಯೊಂದಿಗೆ (Varus instability) ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ 1,3. ಬೈಸೆಪ್ಸ್ ಫೆಮೋರಿಸ್ ಸ್ನಾಯುರಜ್ಜು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಕಾಮನ್ ಪೆರೋನಿಯಲ್ ನರವು (Common Peroneal Nerve) ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ, ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಜಾರುವಿಕೆ (Foot drop) ಅಥವಾ ಪಾದದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂವೇದನೆ ನಷ್ಟವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು 1,3.
ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ (Pathology)
ಮಂಡಿಯು ಬಗ್ಗಿದಾಗ ಅಥವಾ ಹೊರಹೋಗುವಾಗ (Externally rotated) ಹಠಾತ್ ವಾರಸ್ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಬೈಸೆಪ್ಸ್ ಫೆಮೋರಿಸ್ ಸ್ನಾಯು ಹಠಾತನೆ ಸಂಕೋಚನಗೊಂಡಾಗ ಈ ಮುರಿತ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ 1,3. ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ವಾರಸ್ ಆಘಾತದಿಂದ ಫೈಬುಲಾರ್ ಹೆಡ್‌ನ ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮೂಳೆ ತುಂಡು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ 1-3.
| ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ (Clinical Feature) | ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Description & Assessment) |
|---|---|
| ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಘಾತ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆ (Mechanism) | ಹಠಾತ್ ವಾರಸ್ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಮಂಡಿಯ ಹೈಪರ್ಎಕ್ಸ್ಟೆನ್ಶನ್ ಅಥವಾ ಎಕ್ಸ್‌ಟರ್ನಲ್ ರೊಟೇಷನ್ 1,3. |
| ಸಂಬಂಧಿತ ಗಾಯಗಳು (Associated Injuries) | ಪೋಸ್ಟರ್‌ಲೋಟರಲ್ ಕಾರ್ನರ್ (PLC), ACL, PCL ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ ಪೆರೋನಿಯಲ್ ನರಗಳ ಹಾನಿ 1-3. |
| ಗೋಲ್ಡ್-ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ | ಎಪಿ/ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಮಂಡಿಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲಾನಾರ್ ಮಂಡಿಯ ಎಂಆರ್‌ಐ (AP/Lateral Knee X-ray & MRI) 1-3. |
| ಮುಖ್ಯ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳು | ಫೈಬುಲಾರ್ ಹೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನೋವು, ಊತ ಮತ್ತು ಪಾದದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನರಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯ 1,3. |
ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು (Radiographic Features)
ಸರಳ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ (Plain Radiograph & CT): ಫೈಬುಲಾರ್ ಹೆಡ್‌ನ ಪಾರ್ಶ್ವದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಮೂಳೆಯ ತುಂಡು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ 1-3.
ಕಾಂತೀಯ ಅನುರಣನ ಚಿತ್ರಣ (MRI): ಫೈಬುಲಾರ್ ಹೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಜ್ಜೆಯ შეშեց (Marrow edema), ಬೈಸೆಪ್ಸ್ ಫೆಮೋರಿಸ್ ಸ್ನಾಯುರಜ್ಜು ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಸಿಎಲ್ (FCL) ಹಾನಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ 1-3.
ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ (Management & Nursing Protocol)
ತೀವ್ರವಾದ ಅವಲ್ಷನ್ ಮುರಿತಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕ ಮೂಳೆಯನ್ನು ಮರುಜೋಡಿಸುವುದು (Open anatomical fixation with suture anchors or cannulated screws) ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ 1-3. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಾಮನ್ ಪೆರೋನಿಯಲ್ ನರಗಳ ಡಿಕಾಂಪ್ರೆಷನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೂಸಿಯೇಟ್ ಲಿಗಮೆಂಟ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ 1-3.
ಔಷಧೋಪಚಾರ ಮತ್ತು ಡೋಸೇಜ್ (Pharmacotherapy & Dosage): ತೀವ್ರ ನೋವು ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಟ್ರಾಮಡಾಲ್ (Tramadol) 50–100 mg ಮೌಖಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿ 6 ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಥವಾ ಐಬುಪ್ರೊಫೇನ್ (Ibuprofen) 400 mg ಊಟದ ನಂತರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಊತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಂಟಿ-ಇನ್ಫ್ಲಮೇಟರಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬೆಡ್‌ಸೈಡ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ (Bedside Monitoring): ರೋಗಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು (Vital signs) ಪ್ರತಿ 4 ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಪಾದದ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯನ್ನು (Capillary refill time < 2 seconds) ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
ರೋಗಿಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ (Patient Positioning): ಮಂಡಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡಲು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಇಡಬೇಕು (Elevation). ಅನಗತ್ಯ ಮಂಡಿಯ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ರೋಗಿಗೆ ನೀಡುವ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
ಕೆಂಪು-ಧ್ವಜ ಚಿಹ್ನೆಗಳು (Red-Flag Signs): ಕಾಲು ತಣ್ಣಗಾಗುವುದು, ಮರಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳನ್ನುಲು ನಡುಕ ಅಥವಾ ಅಲುಗಾಡಿಸಲು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದು (Foot drop sign) ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞರಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು.